راهبردهای توسعه کشاورزی چندکارکردی در شهرستان دهلران (استان ایلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 محبوبه خیراللهی، دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 امیرحسین علی بیگی، دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 فرحناز رستمی قبادی، استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

شهرستان دهلران به‌عنوان قطب تولید استان ایلام، باوجود فاصله زیاد از کشاورزی چندکارکردی، با مشکلات عدیده‌ای در حوزه‌ی کشاورزی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و وضعیت اقتصادی روبه‌روست که اگر به‌منظور کاهش میزان این مشکلات و رفع آن‌ها تدابیری اتخاذ نگردد، مشکلات بیشتری گریبان گیر نسل حاضر و آینده کشاورزی و روستایی این شهرستان خواهد شد. از آنجاکه توسعه کشاورزی چندکارکردی مستلزم توجه به برنامه‌ریزی و راهبرد متناسب با شرایط هر منطقه می‌باشد، در این مطالعه‌ی کیفی، به تدوین راهبردهای توسعه کشاورزی چندکارکردی (MFA) در شهرستان دهلران اقدام شد. از بین کارشناسان و صاحب‌نظران کشاورزی چندکارکردی به تعداد 21 نفر به‌صورت هدفمند مصاحبه عمیق و نیمه‌ساختارمند به عمل آمد. پس از تکمیل مصاحبه‌ها در پنج‌گام از تکنیک راهبردی Meta-SWOT بر مبنای تئوری مبتنی بر منابع، جایگاه شهرستان دهلران در مقایسه با رقبا، منابع و موانع موجود و مؤثر بر توسعه MFA شناسایی شد. پس از تحلیل مصاحبه‌ها و ارزیابی تأثیر هرکدام از منابع بر عوامل محیطی و تناسب آن‌ها با اهداف، نقشه‌ی راهبردی ترسیم شد. در بررسی تمام جوانب نقشه‌ی راهبردی، سه قابلیت کمیاب، تقلیدناپذیر و غیرقابل جایگزین، یک قابلیت با بیشترین تناسب راهبردی، یک عامل محیطی به‌عنوان مهم‌ترین و قدرتمندترین مانع برای رشد و توسعه MFA شناسایی شد. درنهایت با قضاوت هر یک از عوامل داخلی و محیطی، 15 راهبرد مطلوب جهت توسعه MFA به ترتیب میزان اهمیت با استفاده از تکنیک AHP تدوین شد. با اجرایی کردن راهبردهای تدوین‌شده، می‌توان به تقویت و توسعه قابلیت‌ها و رفع موانع موجود کمک کرد و با برنامه‌ریزی درست شاهد توسعه هر چه بیشتر کشاورزی چندکارکردی در آینده بود.

کلیدواژه‌ها