https://ijaedr.ut.ac.ir/ تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106852.html به منظور مقایسه‌ی زراعت دو گیاه مولد شکر (نیشکر و چغندرقند) از  نظر شاخص‌های انرژی و اقتصادی یک  تحقیق میدانی با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه به عنوان ابزار گردآوری اطلاعات در سال 1402 در استان  خوزستان انجام شد. کارایی مصرف انرژی، بهره‌وری انرژی، انرژی مخصوص، انرژی خالص و کارایی مصرف آب به عنوان شاخص‌های انرژی و ارزش ناخالص تولید، درآمد خالص، نسبت سود به هزینه و بهره‌وری اقتصادی به  عنوان شاخص‌های اقتصادی بررسی  شدند. بر اساس یافته‌های این تحقیق کل انرژی ورودی در کشت نیشکر 4/93002 و در چغندرقند 34/47148 مگاژول در هکتار بود. کل انرژی خروجی در کشت نیشکر 2/98467 و در چغندرقند 1273272 مگاژول در هکتار بود. در کشت نیشکر بیشترین سهم انرژی متعلق به سوخت (85/34%)، آب (9/32%) و کودهای شیمیایی (3/12%) بود و در کشت چغندرقند نیز بیشترین سهم انرژی به ترتبی به سوخت (77/45%)، کودهای شیمیایی (25/24%) و آب (8/22%) مربوط بود. در کشت نیشکر و چغندرقند شاخص کارایی انرژی به ترتیب 06/1 و 01/27، شاخص بهره‌وری انرژی 88/0 و 81/0 کیلوگرم بر مگاژول، شاخص انرژی مخصوص 1334/1 و 2271/1 مگاژول بر هکتار، شاخص انرژی خاص 8/5464 و 7/1226123 مگاژول بر هکتار و کارایی مصرف آب 73/2 و 19/7 کیلوگرم  بر مترمکعب آب مصرفی بود. درآمد خالص در کشت نیشکر 78/1927 و در چغندرقند 34/1068 دلار در هکتار برآورد شد که نشان از سودآوری بیشتر نیشکر است. به طور کلی از نظر کارایی مصرف انرژی کشت چغندرقند و از نظر سودآوری اقتصادی کشت نیشکر برتر بود که امید است برای ایجاد کشت بوم های پایدار در توسعه کشاورزی استان مورد توجه سیاست گزاران و مروجان بخش زراعت واقع شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_102945.html توسعه اقتصادی در کشورهای در حال توسعه به شدت به رشد بخش کشاورزی وابسته است، زیرا بخش قابل توجهی از جمعیت این کشورها به کشاورزی متکی هستند. خانوارهای روستایی به عنوان کشاورزان کوچک‌مقیاس شناخته می‌شوند و سیستم‌های تولید کشاورزی معمولاً کمتر بازار محور هستند. تشویق و حمایت از کشاورزان خرده‌مالک برای تولیدات بازار محور ضروری است تا زنجیره‌های ارزش کشاورزی توسعه یابند و تأمین غذای کافی صورت گیرد. بنابراین هدف اصلی این مطالعه بررسی مؤلفه‌های مؤثر بر انتخاب کانال‌های بازاررسانی مرکبات در استان گیلان است. برای این منظور، از روش پروبیت چندمتغیره (MVP) استفاده شده است همچنین اطلاعات مربوط به انتخاب کانال‌های مختلف بازاررسانی مرکبات توسط باغداران از طریق تکمیل پرسشنامه  با روش نمونه‌گیری در دسترس در استان گیلان، برای سال 1402 جمع‌آوری شد. نتایج مربوط به اثر نهایی متغیرها در مدل پروبیت چندمتغیره نشان می‌دهد که مهم‌ترین مولفه‌ها در انتخاب کانال‌های بازاررسانی شامل سن، تجربه، مقدار محصول، سطح زیرکشت، قیمت فروش، هزینه‌های حمل و نقل، آگاهی از قیمت بازار، فاصله تا بازار، دسترسی به وسایل نقلیه و شناخت خریدار وضعیت نامناسب جاده و انبار، دسترسی به اعتبارات، مدت زمان صرف شده برای کسب اطلاعات قیمت بازار و مدت زمان صرف شده برای تثبیت قیمت و مکان هستند. از این رو پیشنهاد می‌شود که دولت و نهادهای مرتبط اقداماتی را برای افزایش دسترسی به اطلاعات بازار و بهبود زیرساخت‌های حمل و نقل تسهیل دسترسی به اعتبارات و حمایت از تشکیل تعاونی‌ها به منظور افزایش قدرت چانه‌زنی باغداران انجام دهند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106099.html هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی اثر تکانه‌های اقتصادی شامل همه‌گیری کووید-۱۹، تغییر در سیاست تخصیص ارز ترجیحی و افزایش قیمت حامل‌های انرژی بر حاشیه بازاریابی گوشت مرغ در ایران است. بدین منظور، با بهره‌گیری از چارچوب نظری Piggott et al (2000) و تصریح سیستم معادلات، مدل تحقیق با استفاده از داده‌های فصلی بازه زمانی ۱۳۹۴-۱۴۰۱ به روش حداقل مربعات سه مرحله‌ای برآورد گردید. یافته‌ها نشان داد که کشش جانشینی بین نهاده مزرعه و خدمات بازاریابی معادل 34/0 است که بیانگر وجود جانشینی محدود میان این دو نهاده می‌باشد. بررسی شاخص‌های قدرت بازاری حاکی از وجود قدرت بازاری در بخش فرآوری و خرده‌فروشی است. نتایج تحلیل تکانه‌ها نشان داد که همه‌گیری کووید-۱۹ و افزایش قیمت حامل‌های انرژی، منجر به گسترش حاشیه بازاریابی (کشش نسبت قیمت‌ها به ترتیب 094/0 و 008/0) شده‌اند. در مقابل، تغییر نرخ ارز ترجیحی، منجر به کاهش حاشیه بازاریابی (کشش 032/0-) شده است. برخلاف تصور رایج، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که تکانه‌ها اثر محدود و ناچیزی بر گسترش حاشیه بازاریابی دارند. به عبارتی این یافته نشان می‌دهدکه افزایش قیمت‌ها ناشی از افزایش حاشیه بازاریابی نبوده و هرگونه مداخله قیمتی پیش از درک کامل پویایی‌های بازار و بدون شواهد از رفتارهای سودجویانه، می‌تواند منجر به اختلال در عرضه و کاهش انگیزه فعالان اقتصادی شود. بنابراین، اولویت باید بر نظارت دقیق و مستمر بر تحرکات قیمت و شناسایی عوامل مؤثر بر آن‌ها باشد تا از اتخاذ سیاست‌های نادرست برای عملکرد بازار جلوگیری شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105355.html این پژوهش با هدف ارائه الگوی نوین برای تقویت اقتصاد مقاومتی مبتنی بر فناوری‌های دیجیتال در حوزه کشاورزی و صنایع‌دستی منطقه سیستان انجام شد. جامعه آماری شامل 364 فعال اقتصادی در دو بخش کشاورزی و صنایع‌دستی بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته با طیف لیکرت بود و داده‌ها با روش‌های آماری شامل آمار توصیفی، آزمون فریدمن، روایی همگرا و تمایز (AVE، CR، HTMT)،  مدل معادلات ساختاری (SEM)، آزمون چندگروهی و تحلیل خوشه‌بندی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد مدیریت بهینه منابع آب بالاترین اهمیت را در کشاورزی و توسعه حضور دیجیتال بیشترین اثر را در صنایع‌دستی دارد (p<0.001). شاخص‌های روایی، پایایی و برازش مدل معادلات ساختاری در سطح مطلوب بود (RMSEA=0.039;CFI=0.961). نتایج SEM بیانگر تأثیر مثبت معنادار حضور آنلاین و بهره‌وری منابع بر عملکرد اقتصادی مقاومتی بود، به‌ویژه در صنایع‌دستی که تقاضای بازار وابستگی بیشتری به بستر دیجیتال دارد. نتایج نشان می‌دهد که توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های دیجیتال و بهینه‌سازی منابع تولید، کلید ارتقاء اقتصاد مقاومتی در سیستان است. در بخش کشاورزی، سیاست‌های مدیریت آب و آموزش فناوری نوین اولویت دارد و در صنایع‌دستی، حضور فعال در بازارهای دیجیتال و برندسازی ضروری است. لذا ایجاد «مرکز نوآوری و بازاریابی دیجیتال منطقه‌ای» با مأموریت آموزش مهارت‌های دیجیتال، تحلیل بازار و ارائه خدمات برندسازی و صادرات، در کنار پروژه‌های مدیریت منابع آب، می‌تواند به تحقق اقتصاد مقاومتی پایدار و افزایش رقابت‌پذیری تولیدکنندگان سیستان کمک کند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_93713.html هدف : هدف این مقاله تحلیل پیشران های کلیدی توسعه پایدار کشاورزی در حوضه آبریز زاینده رود استان اصفهان با رویکرد اثرات متقاطع است. پژوهش حاضر کاربردی، از نوع توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری خبرگان مرتبط با توسعه کشاورزی در استان بودند.روش پژوهش : جهت جمع آوری داده ها از منابع کتابخانه ای، پرسشنامه و مصاحبه استفاده گردید. برای شناسایی مؤلفه‌ها و پیشران‌های اولیه مؤثر بر توسعه پایدار کشاورزی در حوضه آبریز زاینده رود استان اصفهان از روش دلفی و مصاحبه با نخبگان و مسئولین اجرایی استفاده شد و برای انتخاب خبرگان نیز تکنیک گلوله برفی به کار رفت. در نهایت 40 پیشران کلیدی با پهنای ماتریس 40×40 تنظیم شد. پرسشنامه ها نیز بین 25 نفر از خبرگان توزیع شدند. با شناسایی مؤلفه‌های اولیه از طریق نرم‌افزار Micmac، ماتریس اثرات متقاطع با استفاده از نظر نخبگان شکل داده و با دادن امتیازدهی زوجی شاخص‌های مورد نظر بر حسب میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آن‌ها از صفر تا 3 مشخص شد.یافته های پژوهش : در این پژوهش برای آینده نگاری توسعه پایدار کشاورزی دو پیشران کلیدی شناسایی گردید که شامل توسعه کشاورزی در محیط های کنترل شده نظیر گلخانه ها و توسعه زیرساخت ها برای ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی می شدند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106218.html جمعیت رو به رشد و تأثیر تغییرات آب و هوایی مسئولیت بزرگی را بر عهده بخش کشاورزی برای افزایش تولید و بهره‌وری محصولات کشاورزی گذاشته است. در اکثر کشورهایی که توسعه زمین‌های زراعی غیرممکن است، خودکارسازی کشاورزی تنها گزینه و نیاز روز است. کشورها در حال حاضر سرمایه‌گذاری در زمینه فناوری دیجیتال، هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در تمام صنایع از جمله کشاورزی را آغاز کرده‌اند. پیشرفت در این فناوری‌های دیجیتال با ارائه سیستم‌های هوشمندی که می‌توانند عملیات مختلف مزرعه را در زمان واقعی و با هوش مشابه متخصصان انسانی نظارت، کنترل و تجسم کنند، تغییرات انقلابی در کشاورزی ایجاد کرده است. هدف از این پژوهش طراحی الگوی پیامدهای کاربرد فناوری‌های دیجیتال و اشاره به مزایا و چالش‌های استفاده از این فناوری‌ها در بخش کشاورزی بود. پژوهش حاضر بر اساس هدف بنیادی و کاربردی و از لحاظ روش انجام آمیخته اکتشافی و از نظر فلسفی دارای جهت­گیری تفسیرگرایانه و از لحاظ رویکرد استقرایی بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی بررسی کتابخانه‌ای، مقالات و مصاحبه نیمه ساختاریافته با 18 نفر از اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان متخصص در حوزه کشاورزی دیجیتال و فناوری بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شدند. روش تحلیل داده‌ها در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل تم که با نرم‌افزار MAXQDA و بـا استفاده از روش کدگذاری تدوین شد. در بخش کیفی روایی داده‌ها هنگام فرایند کدگذاری، تحلیل و تأکید بر روی آن‌ها در هنگام مصاحبه انجام گرفت و از روش پایایی باز آزمون برای سنجش پایایی استفاده شد. در بخش کمـی نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند با 35 نفر از خبرگان و متخصصان و گردآوری اطلاعات از طریق پرسش‌نامه، انجام گرفت. مطابق با نتایج پژوهش، 8 تم اصلی، 20 تم فرعی و 53 کد شناسایی شدند که شامل پیامدهای کاربرد فناوری‌های دیجیتال در بخش کشاورزی بودند. نتایج نشان داد که استفاده از فناوری‌های دیجیتال در کشاورزی می‌تواند در توسعه ماشین‌آلات کشاورزی هوشمند، سیستم‌های آبیاری، کنترل علف‌های هرز و آفات، کاربرد کود، کشت گلخانه‌ای، سازه‌های ذخیره‌سازی، هواپیماهای بدون سرنشین برای حفاظت از گیاهان، نظارت بر سلامت محصول، مدیریت زنجیره تأمین، پیش‌بینی فروش و غیره مورد استفاده قرار بگیرد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104555.html با توجه به تنوع نیازها و ترجیحات مصرف‌کنندگان در صنعت لبنیات، شناسایی و طبقه‌بندی بازار هدف برای افزایش اثربخشی فعالیت‌های بازاریابی ضروری است. بخش‌بندی مشتریان به شرکت‌ها کمک می‌کند تا استراتژی‌های دقیق‌تری طراحی کرده و رضایت مشتریان را افزایش دهند. این پژوهش با هدف تحلیل و بخش‌بندی بازار مصرف، به بهبود تصمیم‌گیری‌های بازاریابی در این صنعت کمک می‌کند. هدف پژوهش حاضر بخش‌بندی مشتریان صنعت لبنیات بود. این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی-کمی) بوده و به منظور  بررسی مشتریان و شناسایی نیازها و خواسته‌های کلیدی آنان از شرکت‌ها و محصولات لبنیات انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل مشتریان صنعت لبنیات در شهر مشهد بود. در بخش کیفی، 23 نفر از خریداران صنعت لبنیات انتخاب شدند. در قالب پنج گروه کانونی مورد مصاحبه قرار گرفتند و با استفاده از تکنیک تحلیل تم، 60 عامل مؤثر بر خرید محصولات لبنی شناسایی شدند. این عوامل در 14 مؤلفه اصلی شامل سلامت محصول، ذات محصول، عوامل بیرونی محصول، ساختار محصول، عوامل شخصیتی و روانی، شناسنامه شرکت، قدرت تولید و قدرت رقابت شرکت، توزیع، قیمت رقابتی، عوامل آگاهی‌دهنده، عوامل اجتماعی و قابلیت فروشگاه در نرم‌افزار مکس کیو دی ای (2020) دسته‌بندی شدند و به تحلیل و شناسایی مؤلفه‌های کلیدی کمک کرد. در بخش کمی، 517 پرسشنامه از مناطق مختلف مشهد با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای جمع‌آوری شد. روایی پرسشنامه‌ها با روایی محتوا و سازه و پایایی آن‌ها با آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل‌های عاملی در نرم‌افزار لیزرل و بخش‌بندی مشتریان در دو خوشه «متوقعان» و «ریسک‌گریزان» با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد. نتایج این پژوهش می‌تواند به شرکت‌های لبنی کمک کند تا با بهره‌برداری از داده‌های به‌دست‌آمده، استراتژی‌های بازاریابی خود را بهبود بخشند و محصولات و خدمات خود را به‌طور مؤثرتری با نیازهای مشتریان تطبیق دهند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_103651.html تغییرات اقلیمی به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی قرن حاضر، آثار نامطلوبی بر بخش کشاورزی به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک برجای گذاشته است. در این مطالعه، باهدف ارزیابی کارایی تغییر تاریخ کشت به‌عنوان روشی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی، الگوهای تغییرات آب‌وهوایی آینده دشت همدان-بهار مورد تحلیل قرار گرفت. ابتدا تغییرات اقلیم برای دوره آتی (2026-2050) پیش‌نگری شد. در گام بعد، عملکرد محصولات تحت شرایط اقلیمی آینده و در دو وضعیت تاریخ کشت پایه و پیشنهادی با استفاده از مدل AquaCrop شبیه‌سازی شد. در نهایت، بُعد اقتصادی موضوع با بهره‌گیری از مدل برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که راهبرد تغییر تاریخ کشت می‌تواند نقش موثری در سازگاری با شرایط اقلیمی آینده ایفا کند. بر اساس پیش‌نگری‌ها، اقلیم آینده با کاهش بارندگی و افزایش دما همراه خواهد بود که این شرایط منجر به افت عملکرد محصولات زراعی آب‌بر می‌شود. بااین‌حال، اعمال تغییر در زمان کاشت، از طریق هم‌زمان‌سازی بهتر مراحل رشد گیاه با دوره‌های بهینه اقلیمی، موجب بهبود شرایط رشدی و در نتیجه افزایش عملکرد برای این محصولات را به همراه داشته است. تحلیل اقتصادی حاکی از آن است که تغییر تاریخ کشت می‌تواند سودآوری بخش کشاورزی را افزایش دهد و بخشی از خسارات اقتصادی ناشی از تغییرات اقلیمی را جبران نماید. این یافته‌ها اهمیت تغییر تاریخ کشت به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در بخش کشاورزی را برجسته می‌سازد و می‌تواند راهنمای مفیدی برای سیاست‌گذاران و کشاورزان در راستای کاهش آثار منفی تغییرات اقلیمی و افزایش پایداری تولیدات کشاورزی باشد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104673.html ضعف در نظارت بر اعطای تسهیلات کشاورزی هر ساله به انحراف گسترده منابع، افزایش مطالبات معوق و افت بهره‌وری در سطح ملی منجر می‌شود. در همین راستا، این پژوهش کاربردی-کیفی با بهره‌گیری از رویکرد نظریه داده‌بنیاد، یک الگوی بومی و هوشمند نظارتی برای بانک کشاورزی ارائه می‌دهد که با کاهش ریسک اعتباری، بهینه‌سازی فرایندها و تقویت پایش مستمر، زمینه ارتقای کارایی نظام بانکی را فراهم می‌سازد. جامعه آماری پژوهش حاضر خبرگان بانک کشاورزی بود و داده‌ها از طریق ۱۷ مصاحبه عمیق نیمه‌ساختار یافته با نمونه‌گیری هدفمند-گلوله‌برفی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی در MAXQDA 2020 انجام شد و یک مدل پا را دایمی شش‌مقوله‌ای استخراج شد. شرایط علّی شامل ضعف ساختاری، کمبود نیروی متخصص و نارسایی‌های فرآیندی بود و پدیده مرکزی، ارتقای نظارت از ناکارآمدی به ساختارمندی شناسایی شد. شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر، محدودیت‌های سازمانی، فشارهای کلان اقتصادی و دخالت‌های غیرتخصصی را دربر می‌گرفت. راهبردها بر هوشمندسازی نظارت، شفافیت گزارشگری، هماهنگی بین سازمانی و بازمهندسی فرآیندها تمرکز داشت. پیامدهای مدل شامل کاهش انحراف منابع، افزایش بازپرداخت تسهیلات و ارتقای بهره‌وری ملی است و چارچوبی عملی برای بانک‌های مشابه ارائه می‌دهد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_87734.html نهاد آموزش عالی، نهادی است که انتظار می رود با ارایه آمـوزش­هـای مناسـب، آگـاهی لازم برای تغییر نگرش و رفتار دانشجویان جهت حمایت از محیط زیست را فراهم نماید. از­این­رو پژوهش حاضر با هدف پژوهش بررسی نقش آموزش محیط­زیستی بر رفتار مسئولانه محیط­زیستی دانشجویان پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد.  جامعه آماری پژوهش حاضر، دانشجویان کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران بودند که از میان آن­ها 97 نفر (گروه کنترل 30 نفر و گروه آزمون 67 نفر) در این پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده­ها پرسشنامه محقق ساخته در قالب طیف 5 سطحی لیکرت ( خیلی­کم=1؛ خیلی­زیاد=5) بود که در دو نوبت ( قبل و بعد از مداخله آموزشی) توسط دانشجویان کشاورزی تکمیل شد. پایایی ابزار پژوهش توسط تعداد 30 پرسشنامه از دانشجویان کشاورزی خارج از مشارکت­کنندگان با مقدار آلفای کرونباخ 86/0 محاسبه گردید و تایید شد. داده­های گردآوری شده با استفاده از نرم­افزار SPSSV25 تحلیل شدند. نتایج آزمون من­وایتنی نشان داد قبل از مداخله آموزشی میانگین نمره رفتار مسئولانه محیط­زیستی گروه کنترل و آزمون تفاوت معناداری نداشت اما بعد از اعمال مداخله آموزشی تفاوت معناداری بین میانگین نمره دو گروه مشاهده شد. به­طوری که گروه آزمون به لحاظ شاخص میانگین، نمره رفتار مسئولانه محیط­زیستی مطلوب­تری داشتند. علاوه بر این نتایج نشان داد، میانگین نمره رفتار مسئولانه محیط­زیستی گروه کنترل، قبل و بعد از مداخله آموزشی دارای تفاوت معناداری نبود. با این حال در ارتباط با گروه آزمون، میانگین نمره رفتار مسئولانه محیط­زیستی قبل و بعد از مداخله آموزشی تفاوت معناداری را نشان داد و مداخله آموزشی منجر به بهبود رفتار مسئولانه محیط­زیستی گروه آزمون شد. از­ این­رو پیشنهاد می­گردد در راستای بهبود رفتار مسئولانه محیط­زیستی افراد جامعه و به­طور خاص دانشجویان کشاورزی که در آینده پیوستگی بیشتری با طبیعت دارند به اهمیت و نقش آموزش­های محیط­زیستی توجه گردد و واحدهایی در برنامه آموزشی دانشجویان در راستای ارتقاء رفتار مسئولانه محیط­زیستی گنجانده شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81778.html امروزه بزرگترین مساله‌ای که هر سازمان با آن روبرو می‌باشد مساله تحول و دگرگونی است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی تحول سازمانی در راستای استقرار نظام اطلاعات می‌باشد. از این‌رو، سعی بر آن است که چارچوبی به‌دست دهد تا به درک بهتر ماهیت، علل و بسترهای شکل‌گیری نظام اطلاعات در سازمان شیلات کمک کند. روش تحقیق تحلیل محتوا کیفی با رویکرد اکتشافی بود و از نمونه‌گیری گلوله برفی استفاده شد. بدین منظور با 22 نفر از خبرگان و کارشناسان مصاحبه عمیق انجام شد. در مجموع از 22 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 14 نفر از کارشناسان سازمان شیلات ایران، 3 نفر از اساتید گروه شیلات دانشگاه تهران و 5 نفر از موسسه تحقیقات علوم شیلاتی تهران مصاحبه به‌ عمل آمد. تحلیل داده‌ها به کمک نرم افزار MAXQDA12 انجام شد. نتایج تحلیل محتوا حاکی از آن است که 79 کد در 9 خرده مقوله شامل "نظارت و ارزیابی"، "سیاست مشارکتی"، "تدوین استراتژی"، "توسعه ظرفیت"، "تشکیلات سازمانی مناسب"، "سیاست‌های کلان"، "مسئولیت‌پذیری"، "مشوق‌های تغییر" و "شفاف‌سازی امور مالی و اداری" به عنوان مولفه‌های تحول سازمانی در راستای شکل‌گیری نظام اطلاعات در سازمان شیلات شناسایی شدند. نتایج می‌تواند مورد استفاده دست‌اندرکاران و ذینفعان، برنامه‌ریزان و سیاستگذارن تحول سازمانی و نظام اطلاعات قرار گیرد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81780.html چکیدهبا وجود مزایای موجود در صنعت پرورش ماهی، در صورت عدم استفاده مطلوب از عوامل تولیدی، این صنعت می‌تواند اثرات زیست‌محیطی قابل توجهی به همراه داشته باشد. لذا اندازه‌گیری میزان آلاینده‌های منتشر شده و ارزیابی کارایی زیست‌محیطی بسیار حائز اهمیت است و به ارائه راهکارهایی به منظور کاهش میزان انتشار آلاینده‌ها و در نتیجه حفظ محیط‌زیست و منابع‌طبیعی کمک خواهد کرد. از همین رو، مطالعه حاضر با هدف اندازه‌گیری میزان انتشار آلاینده‌ها و کارایی زیست‌محیطی پرورش ماهی قزل‌آلا در استان فارس انجام شده است. در فصل پرورشی 99-1398 تعداد 31 پرسشنامه از واحدهای پرورش ماهی استان فارس جمع‌آوری شده است. میزان انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی براساس روش غیرمستقیم اندازه‌گیری شد و نتایج حاکی از آن است که به طور متوسط 10/46 کیلوگرم نیتروژن، 78/3 کیلوگرم فسفر و 69/35 کیلوگرم کربن به ازاء هر تن ماهی برداشت شده به محیط آزاد شده است. کارایی زیست‌محیطی براساس رهیافت SBM-DEA محاسبه شد و نتایج حاکی از آن است که واحدهای پرورش ماهی مورد بررسی به طور متوسط به لحاظ زیست‌محیطی کارا نیستند. پیشنهاد می‌شود که میزان انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی توسط نهادهای ذیربط مورد ارزیابی سالانه قرار گیرد و از طریق اعمال سیاست‌های تشویقی و بازدارنده، انتشار آلاینده‌ها تا حدامکان کاهش یابد تا به موجب آن تخریب محیط‌زیست کاهش و کارایی زیست‌محیطی افزایش یابد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81781.html از آنجایی که در کشور ما دانشگاه ها نقش پررنگی در آموزش و تربیت نیروی انسانی را برعهده دارند و نظر به این که مهارت های تفکر سطح بالا از مسائل مهم در آموزش و یادگیری به‌خصوص در مؤسسات آموزش عالی می باشند، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مهارت ها و راهبردهای تفکر سطح بالا شامل (تفکر انتقادی، تفکر خلاق، تفکر منطقی، تفکر تأملی، مهارت حل مسأله، مهارت تصمیم گیری و فراشناخت) بر عملکرد تحصیلی دانشجویان کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه در سال 1397-1398 انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه شامل 846 نفر از دانشجویان کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه در مقطع کارشناسی می باشد که به روش نمونه گیری تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران 132 نفر آن ها انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده گردید، که روایی آن با استفاده از نظرات پنل متخصصان و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ و شاخص پایایی ترکیبی مورد بررسی قرار گرفت که برای تمامی سازه‌ها بالاتر از 7/0 بوده و تأیید شد. نرم‌افزارهای مورد استفاده برای انجام تحلیل‌ها عبارت بودند از SPSS نسخه 25 و SmartPLS. نتایج به دست آمده نشان داد که مهارت های تفکر انتقادی، تفکر خلاق، تفکر تأملی و تفکر منطقی با عملکرد تحصیلی دانشجویان رابطه مثبت و معناداری دارد و همچنین بین مهارت های حل مسأله، تصمیم گیری و فراشناخت با عملکرد تحصیلی رابطه معناداری مشاهده نشد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81784.html چکیدهبیشترین تاثیر تغییر اقلیم بر بخش کشاورزی کشور‌های در حال توسعه است. کشاورزی در این کشور‌ها، نقش تعیین کننده‌ای در دستیابی به اهدافی مانند امنیت غذایی، اشتغال، درآمدزایی و ... دارد، بنابراین باید کشاورزان در برابر تغییرات اقلیمی تاب‌آور شوند. هدف از انجام پژوهش حاضر تبیین مولفه‌های موثر بر ارتقاء تاب‌آوری کشاورزان حوزه آبریز قزل اوزن در برابر تغییر اقلیم است. با توجه به پیچیدگی و تعاملی بودن مولفه‌های موثر بر تاب-آوری در سیستم‌های اجتماعی-اکولوژیکی، باید از رویکرد‌هایی استفاده شود که منعطف و مبتنی بر مکان است. از اینرو در پژوهش حاضر از رویکرد کیفی بهره گرفته شد. برای این منظور مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با خبرگان و کارشناسان محلی انجام شد. نمونه‌گیری در این پژوهش نظری و تا حدودی گلوله برفی بود. حجم نمونه براساس دستیابی به اشباع نظری تعیین شد که برابر با 15 مصاحبه بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختار یافته و یادداشت‌های عرصه جمع‌آوری شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مقایسه‌ای استفاده شد و مولفه‌های استخراج شده در 9 طبقه مجزا شامل سرمایه‌های اجتماعی، اقتصادی، انسانی، طبیعی، فیزیکی، دولت، سرمایه نهادی-فرهنگی، عوامل بازارشناختی و رسانه‌های ارتباط جمعی دسته‌بندی شدند؛ در پایان براساس نتایج پیشنهادهایی ارائه شد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81800.html از آن‌جایی که کشاورزی یکی از بخش‌های کلیدی اقتصاد کشور محسوب می‌شود؛ جای خالی مطالعات کارآفرینی در زمینه کشاورزی و به ویژه در حیطه شناسایی فرصت‌های کارآفرینانه که از آن به عنوان اصلی‌ترین و اولین گام در فرآیند کارآفرینی یاد می‌شود، ضرورت پرداختن به این موضوع را آشکار می‌کند. از این‌رو‌ پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل ساختاری شناسایی فرصت‌های کارآفرینانه در بین تولیدکنندگان گیاهان دارویی استان خراسان شمالی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه تولیدکنندگان گیاهان دارویی استان خراسان شمالی به تعداد 1350 واحد فعال در سال 1398 بودند که با معلوم بودن حجم جامعه، نمونه‌گیری به صورت طبقه‌ای با انتساب متناسب صورت گرفت و تعداد 209 تن به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. روش انتخاب نمونه‌ها با توجه به عدم وجود فهرست اطلاعات تولیدکنندگان به شکل در دسترس انجام گرفت. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ ساخته بود که روایی آن با استفاده از نظرات پنل متخصصان و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ و شاخص پایایی ترکیبی مورد بررسی قرار گرفت که برای تمامی سازه‌ها بالاتر از 7/0 بوده و تأیید شد. داده‌ها با استفاده از روش آماری حداقل مربعات جزیی و نرم‌افزار Smart pls تحلیل شدند. یافته‌‌های این مطالعه نشان داد، شبکه اجتماعی و سرمایه اجتماعی ضمن داشتن تأثیر مستقیم، مثبت و معنی‌دار بر خودکارآمدی کارآفرینانه، از راه همین سازه به طور غیرمستقیم تأثیر مثبت و معنی‌داری بر شناسایی فرصت‌های کارآفرینانه دارد. همچنین، شبکه اجتماعی، سرمایه اجتماعی، تصور از خود و دانش پیشین با تأثیر مستقیم، مثبت و معنی‌دار بر هوشیاری کارآفرینانه باعث تأثیرگذاری غیرمستقیم، مثبت و معنی‌داری بر شناسایی فرصت‌های کارآفرینانه هم شدند. علاوه بر این، خودکارآمدی کارآفرینانه و هوشیاری کارآفرینانه تأثیر مستقیم، مثبت و معنی‌داری بر شناسایی فرصت‌های کارآفرینانه هم داشتند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81808.html تحقیق در مورد توانمندسازی روانشناختی، با باور به اینکه توانمندسازی روانشناختی نقش کلیدی در موفقیت سازمان‌ها دارد، توجه بسیاری از محققان را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی توانمندسازی روانشناختی کارشناسان ترویج کشاورزی ایران به روش آمیخته اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی با تحلیل محتوای مصاحبه‌های انجام شده با 16 تن از کارشناسان ترویج کشاورزی به کمک نرم‌افزار MAXQDA12 الگوی مفهومی پژوهش تدوین شد. در بخش کمی، جهت تأیید الگوی مفهومی از تحلیل عاملی تأییدی به روش حداقل مربعات جزیی (PLS-SEM) با نرم‌افزار Smart PLS3.2.8استفاده شد. جامعه آماری این بخش، کارشناسان ترویج کشاورزی ایران بودند. به کمک جدول کرجسی و مورگان 185 تن از 14 استان به شیوه نمونه‌گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ طراحی شده بر مبنای نتایج بخش کیفی، با طیف لیکرت پنج گزینه‌ای (خیلی کم تا خیلی زیاد) گردآوری شد. روایی پرسشنامه به صورت تشخیصی و پایایی آن به کمک ضریب‌های پایایی ترکیبی (CR) و آلفای کرونباخ تأیید شد. نتایج نشان داد، سازه‌های مختلف مدل، از منظر کارشناسان ترویج کشاورزی معتبر بوده و قابلیت پیاده‌سازی در ترویج کشاورزی ایران را دارد. همچنین برمبنای یافته‌ها، چهار عامل شامل عوامل فردی - شخصیتی، عوامل زمینه‌ای، عوامل ساختاری و عوامل محیطی اثر معنی‌داری بر توانمندسازی روانشناختی کارشناسان ترویج کشاورزی ایران داشتند. از میان این چهار عامل عوامل زمینه‌ای و فردی‌ -‌ شخصیتی نقش مهم‌تری در توانمندسازیروانشناختی ایفا می‌کنند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81816.html عمق اقدام‌های ناپایدار در کشورها باعث شده در حوزه اقتصادی، اجتماعی و زیست-محیطی با بحران‌ها و چالش‌های اساسی مواجه شویم. با تغییر پارادایم توسعه از توسعه اقتصادی به توسعه پایدار کارکرد نظام آموزش عالی نیز دچار تحول اساسی گردید. نظام آموزش عالی کشاورزی به دلیل ارتباط با بخش روستایی و کشاورزی کشور که بسیاری از مشکلات پایداری در آن بخش اتفاق افتاده است از اهمیت خاصی در توسعه پایدار کشور برخوردار است. بنابراین می‌بایست مولفه‌ها و کارکردهای خود را متناسب با این مهم تغییر دهد. در این خصوص مدل‌های مختلف ارئه شده توسط پژوهشگران داخلی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت اما بسیار از مولفه‌های ارائه شده متناسب با وضعیت دانشکده‌های کشاورزی و شرایط بومی کشور نیست. بنابراین این پژوهش با هدف شناسایی مولفه‌های یک نظام آموزش عالی کشاورزی پایدار با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته و به روش نمونه‌‌گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری با 32 نفر از صاحب نظران و تحلیل آنها به روش تحلیل محتوای کیفی با کمک نرم افزار مکس کیودا انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد که مولفه‌های نظام آموزش عالی کشاورزی پایدار را می‌توان در هفت بعد توانمند سازی و ظرفیت سازی پایداری، برونرسانی پایداری، تحقیقات پایداری، آموزش پایداری، حکمرانی و ساختار نهادی پایدار و ارزیابی و گزارش دهی پایداری قابل طبقه بندی هستند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81823.html توسعه مدیریت مشارکتی آب در حوضه آبریز به‌عنوان یک تحول و گذار اجتماعی، به‌نظام نوآوری کشاورزی وابسته است و شناسایی این نظام مقدمه‌ای برای بهبود و توسعه آن در راستای گذار به مدیریت مشارکتی منابع آب است. تحقیق حاضر باهدف بررسی و تحلیل ذینفعان نظام نوآوری کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در استان آذربایجان غربی انجام‌شده است. در این راستا با استفاده از گروه کانونی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه، خبرگان، افراد متخصص و مطلعان کلیدی در سطح حوضه آبریز دریاچه ارومیه مورد مطالعه قرار گرفتند و برای شناسایی و طبقه‌بندی ذینفعان نظام نوآوری کشاورزی و ارتباطات و تعاملات آنان نیز از رویکرد تحلیل ذینفعان و تحلیل شبکه اجتماعی بهره گرفته شد. طبق نتایج پژوهش 31 ذینفع کلیدی از بین 88 ذینفع اولیه شناسایی‌شده استخراج شدند. نتایج نشان داد که در حوزه قدرت بیشترین فراوانی مربوط به مصداق بسیج منابع و در حوزه علاقه نیز مربوط به مصداق توسعه زنجیره ارزش و افزایش درآمد بوده است. طبق نتایج پژوهش انسجام اجتماعی و پایداری شبکه نظام نوآوری کشاورزی در حوزه اشتراک دانش و جریان اطلاعات ضعیف بوده ولی در شرایط بحرانی از استحکام و پایداری بالایی برخوردار بود. همچنین، اداره کل هواشناسی، شرکت‌های مشاوره و طراحی سیستم آبیاری تحت‌فشار و اداره کل صداوسیمای مرکز آذربایجان غربی در حوزه دریافت دانش و اطلاعات ارتباط بیشتری با سایر ذینفعان کلیدی برقرار کردند. این در حالی است که سازمان جهاد کشاورزی، رهبران محلی و شرکت‌های فنی و مهندسی کشاورزی نیز مرکزیت اشاعه و اشتراک دانش را بر عهده داشتند. به‌منظور توسعه مدیریت مشارکتی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه و توسعه پایدار کشاورزی سازمان‌های اصلی متولی فعالیت‌های بخش کشاورزی ضروری است که استراتژی‌های مناسب برای تغییر جایگاه و موقعیت خود در شبکه نهادی اتخاذ نمایند و دراین ‌بین نباید از نقش مؤثر مدیریت مردمی نظام نوآوری کشاورزی غفلت کرد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81845.html هدف از این مطالعه بررسی رابطه‏ی سبک‌های یادگیری و گرایش به تفکر انتقادی دانشجویان کشاورزی می‏باشد. جامعه آماری تحقیق، دانشجویان پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، بودند (3859N=). حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران، 285 نفر تعیین و با روش طبقه ای با انتساب متناسب نمونه گیری شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‏ای مشتمل بر سه بخش بود. در بخش اول، ویژگی‌های فردی دانشجویان؛ بخش دوم، گرایش به تفکر انتقادی با استفاده از پرسشنامه CCTDI ; و در بخش سوم، سبک‌های یادگیری دانشجویان با استفاده از پرسشنامه کلب (LSI) بررسی شد؛ به منظور سنجش روایی پرسشنامه های مذکور ابتدا پرسشنامه‌ها به فارسی و بار دیگر به انگلیسی برگردانده و با متن اصلی تطابق داده شد؛ سپس نسخه نهایی را جمعی از اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تهران تایید کردند. پایایی پرسشنامه CCTDI، از طریق آلفای کرونباخ، 87 درصد برآورد شد. برای محاسبه پایایی پرسشنامه سبک‌های یادگیری کلب از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که آلفای آن در مؤلفه آزمایشگری فعال (73/0)، مفهوم سازی انتزاعی (71/0)، مشاهدهی تأملی (69/0)، تجربه عینی (71/0) محاسبه شد. نتایج نشان داد که سبک غالب در دانشجویان کشاورزی سبک یادگیری جذب کننده بوده است و در مجموع دانشجویان از گرایش به تفکر انتقادی مثبتی برخوردارند. همچنین نتایج نشان داد که سبک‌های یادگیری با برخی از مؤلفه های گرایش به تفکر انتقادی دارای رابطه‏ی معنی دار می‌باشد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81846.html هدف کلی این تحقیق، بررسی وضعیت پایداری گلخانه‏ های جنوب استان کرمان و عوامل تاثیرگذار بر آن بود. جامعه آماری کلیه گلخانه‌دارانی هستند که در فصل زراعی 95-1394 در جنوب استان کرمان خیار گلخانه‌ای کشت نموده‌اند (N=1866). روش نمونه‌گیری در این تحقیق تصادفی با انتساب متناسب می‌باشد که با این روش 320 نفر از طریق جدول کرجسی و مورگان به عنوان حجم نمونه تعیین گردید. ابزار اصلی برای جمع‏آوری داده‏ ها، پرسشنامة محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تایید شد (α>0.7). تجزیه و تحلیل داده‏ ها به ‏وسیله نرم‏ افزار SPSS win18 انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که اکثریت گلخانه‏ های مطالعه شده در وضعیت نیمه‏ پایدار و نگرش افراد مطالعه شده نسبت به کشاورزی پایدار مساعد بود. همچنین نتایج تحلیل عاملی عوامل تاثیرگذار بر بهبود پایداری را در عامل‏های تسهیلات حمایتی و آموزشی، سیاست‏های زیرساختی و صحیح تولید، توسعه مشوق‏های تولید پایدار و توسعه بازار محصولات سالم طبقه ‏بندی کرد که مجموعاً نزدیک به 80 درصد از واریانس کل عامل‏ها را تبین نمودند. با توجه به اینکه در حال حاضر، توسعة پایدار هدف اولیة سیاستهایی همچون بازار- محوری و رقابت پذیری در تولید محصولات کشاورزی و روستایی می باشد و تدریجاً کیفیت را به عنوان استراتژی رقابتی خود تعیین می نماید، و از سویی، با توجه به اینکه همیشه ابعاد توسعة پایدار در حوزة سیاستهای بالادستی قرار دارد (با توجه به برنامه ریزی های بخشی و متمرکز در ایران)، و چشم انداز واقعی فعالیت های مربوط به ابعاد پایداری، محدود به همین سیاست های متمرکز و بخشی می‌باشد، پیشنهاد می شود، زمینه های ایجاد رقابت پذیری در تولید محصولات گلخانه ای سالم با تمرکز بر ایجاد توازن میان تمامی ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی پایداری، با تأکید بر حفظ جوانب محیط زیستی با توجه به بحران‌هایی نظیر تغییرات آب و هوایی، امنیت غذایی پایدار، کاهش گازهای گلخانه ای، مدنظر قرار بگیرد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_81848.html هدف این تحقیق توصیفی‌‌- همبستگی بررسی اثر ابعاد عوامل انگیزشی و انگیزش ‌یادگیری بر عملکرد‌ یادگیری دانشجویان رشته کشاورزی دانشگاه زنجان است. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق دانشجویان شاغل به تحصیل دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان بود. به همین منظور 283نفر از دانشجویان بصورت نمونه-گیری تصادفی با انتساب متناسب و با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای که اعتبار آن با پانل متخصصان و کارشناسان در زمینه مورد پژوهش مورد تایید قرار گرفت، گردآوری شد. برای پایایی و تعیین قابلیت اعتماد ابزار تحقیق از آلفای کرونباخ استفاده شد. مقدار آن برای مقیاس های اصلی پرسشنامه برابر با 86/0 بود. نتایج پژوهش نشان داد که از بین ابعاد عوامل انگیزشی ابعاد "نیاز به پیشرفت، انگیزش‌درونی، خود‌ارزشمندی و سخت-کوشی" از اهمیت بالاتری در عملکرد یادگیری از نظر دانشجویان برخوردار هستند. بر اساس نتایج تحقیق عوامل انگیزشی با تأثیرگذاری برانگیزش یادگیری می‌تواند عملکرد تحصیلی را تحت تأثیر قرار دهد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_83192.html خرد شدن و پراکندگی اراضی کشاورزی در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان یک مانع اساسی در مقابل کشاورزی مدرن مطرح است. پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر خرد شدن اراضی کشاورزی و اثرات آن بر عملکرد، هزینه و درآمد محصول عمده گندم(دیم) برای پاییز سال 97 در منطقه زیویه واقع در شهرستان سقز می‌پردازد. تعداد 108 زارع به عنوان نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی شده انتخاب شد. به منظور تحقق اهداف پژوهش، از تحلیل عاملی و تحلیل همبستگی استفاده شد. متغیرهای مورد مطالعه در پژوهش، با استفاده از تحلیل عاملی به چهار گروه اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، زراعی و فیزیکی- طبیعی تقسیم شدند. سپس اثرات آن‌ها بر پراکندگی اراضی با استفاده از تحلیل همبستگی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده از تحلیل همبستگی نشان دهنده‌ی وجود رابطه‌ی معنی‌دار و مثبت بین سن، سابقه کشاورزی، تعداد نیروی‌کار خانوادگی کشاورز، تعداد فرزندان پسر و دختر زارع، هزینه تولید، بذر گندم مصرفی، تعداد قطعات، تعداد محصولات کشت شده، مدت زمان شخم‌زنی در هر هکتار، میزان اراضی شیب‌دار و نوع منبع آب با خرد شدن اراضی می‌باشد. همچنین نتایج حاکی از وجود رابطه منفی و معنی‌دار بین پراکندگی اراضی با میزان سرمایه‌گذاری، درآمد سالانه کشاورزی، عملکرد محصول، فاصله از چشمه اصلی و فاصله از مرکز روستا می‌باشد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_85661.html در دنیای رقابتی و پیچیده امروز اهمیت استفاده از نظام مدیریت و ارزیابی عملکرد بر هیچ سازمانی پوشیده نیست. ترویج کشاورزی که به عنوان بازوی اصلی و اجرایی در بخش کشاورزی خدمات خود را به بهره برداران ارائه می‌دهد نیز از این امر مستثنی نیست. هدف کلی پژوهش حاضر، طراحی الگوی ارزیابی عملکرد کارشناسان میدانی ترویج کشاورزی (مروجان پهنه) ایران است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی، از لحاظ نحوه گردآوری داده ها میدانی و از لحاظ ماهیت کمی می‌باشد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخت بوده و جامعه آماری، کارشناسان میدانی ترویج کشاورزی (مروجان پهنه) ایران است که تعداد آن ها 7567 نفر می‌باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول دنیل 465 نفر تعیین گردید که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای با انتساب متناسب تعداد 460 پرسشنامه تکمیل گردید. روایی پرسشنامه توسط استادان و متخصصان مربوطه مورد تایید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه پس از تکمیل آن توسط 17 نفر از خبرگان موسسه ترویج و آموزش کشاورزی ایران و محاسبه ضریب آلفا کرونباخ (بالاتر از 7/0) تایید شد. الگوی تدوین شده در قالب 44 شاخص و در سه بعد رفتارها (20 شاخص)، شایستگی ها (11 شاخص) و نتایج (13 شاخص) طراحی گردید. به منظور بررسی و اندازه گیری مدل، روش تحلیل عاملی تاییدی و جهت وزن دهی شاخص ها نیز روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) به کار برده شد. نتایج برازش مدل حاکی از آن بود که پس از اصلاح مدل و حذف 9 شاخص ساختار کلی الگوی ارائه شده قابل تایید بود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_88628.html بهبود و ارتقای معیشت زنان روستایی یکی از اهداف توسعه‌ای در هر کشوری قلمداد می‌شود. لذا پژوهش حاضر در پی شناسایی عوامل موثر بر پایداری معیشت زنان روستایی شهرستان شیراز بود. روش پژوهش تحلیل کیفی با رویکرد تحلیل محتوا بود و به روش نمونه‌گیری نظری 20 مصاحبه با کارشناسان و دست‌اندرکاران توسعه زنان روستایی استان انجام شد. تحلیل داده‌ها به کمک نرم‌افزار MAXQDA12 انجام شد. نتایج نشان داد، که 387 کد و 26 مفاهیم در قالب 8 مقوله محوری به نام عامل نوسانات هوا و اقلیم، منابع فردی، منابع اجتماعی و منابع مالی؛ تحقیقات، منابع فیزیکی، بازاررسانی، قانون و ظرفیت‌های نهادی به عنوان عوامل موثر بر ایجاد معیشت پایدار روستایی شناسایی و استخراج شدند. در مرحله کدگذاری انتخابی نیز روابط بین مقولات شناسایی و تبیین شد. با توجه به یافته‌ها، مشخص شد که توانمندسازی زنان روستایی بر تمام ابعاد معیشت پایدار آنها تاثیرگذار است. در نهایت، می‌توان گفت بر اساس پیشنهادهایی که بر مبنای نتایج راهکارهای دستیابی به معیشت‌پایدار زنان روستایی شهرستان شیراز ارائه شد می‌تواند مورد توجه سیاستگداران، برنامه‌ریزان و دست‌اندرکاران توسعه روستایی و پایداری معیشت زنان قرار گیرد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_91024.html باتوجه به محدودیت انرژی‌های تجدیدناپذیر به عنوان یکی از مهمترین عوامل تولید در راستای رشد اقتصادی کشورها، همچنین نظر به پیامدهای منفی افزایش مصارف انرژی نظیر آلودگی هوا و تغییرات اقلیم، اهمیت برنامه‌ریزی در مصارف انرژی ضرورت خواهد داشت. بر این اساس مطالعه حاضر به براورد انواع انرژی‌های مصرفی، تحلیل و مقایسه کارایی انرژی به روش تحلیل پوششی داده‌ها در تولید گندم آبی استان‌های قطب (خوزستان، فارس، گلستان، کردستان و کرمانشاه) طی سال‌های 1390 تا 1398 می‌پردازد. نتایج این مطالعه نشان داد که کمترین و بیشترین میانگین کارایی فنی مصارف انرژی به ترتیب در استان‌های فارس و خوزستان بوده است. بطوریکه استان فارس بطور میانگین 3/13 و 6/15 درصد به ترتیب از منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر مازاد بر وضعیت کارا استفاده می‌کند و لازم است این میزان مصارف انرژی در این استان در تولید گندم آبی کاهش یابد. البته روند این شکاف مصرف انرژی در استان فارس در سال‌های پایانی بیشتر شده است. بطوریکه در سال 1398 این شکاف در مصارف انرژی تجدیدپذیر و هم تجدیدناپذیر به ترتیب 9/27 درصد بوده است. همچنین در تمامی استان‌ها بجز استان خوزستان نیاز به کاهش مصارف انرژی بوده است. بنابراین پیشنهاد می‌شود، شکاف‌های برآورد شده در برنامه‌های توسعه کشت گندم آبی در استان‌های مورد نظر مد نظر قرار گرفته و جهت کاهش مصارف انرژی در این استان‌ها هدف گذاری شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_91799.html پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل توسعه‌دهنده بازار محصولات ارگانیک انجام شده است. در این ارتباط، پژوهش کیفی- کمی (آمیخته) حاضر به دنبال شناسایی مؤلفه‌های موثر بر توسعه بازار محصول ارگانیک در بین خبر‌گان و مطلعین بازار محصولات ارگانیک در استان تهران است تا در جهت توسعه بازار این نوع محصولات گامی بردارد. روش تحقیق تحلیل محتوا کیفی بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و دنبال کردن روش نمونه‌گیری هدفمند، با تعداد 21 نفر از متخصصان و صاحب‌نظران موضوعی تا رسیدن به اشباع نظری، مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته انجام شد. تحلیل داده‌های کیفی به کمک نرم افزار MAXQDA12 منجر به استخراج 119 کد و 4 طبقه عوامل توسعه بازار محصولات ارگانیک شامل عوامل تسهیل‌کننده یا پشتیبان (با 29 کد)، پی‌بنیان یا پی‌ریزی کننده (با 19 کد)، پیشران یا پیش‌برنده (با 25 کد) و پیش‌آهنگ یا شکل‌دهنده (با 46 کد) شد. همچنین، در بخش کمی جهت تأیید الگوی تجربی تحقیق از تحلیل عاملی تأییدی به روش حداقل مربعات جزیی PLS-SEM از نرم‌افزار Smart PLS3.2.8استفاده شد. جامعه آماری این بخش صاحب‌نظران، مدیران و کارشناسان فعال در بخش بازار محصولات ارگانیک کشور بودند و به صورت سرشماری تعداد 135 نفر از آنان که در حوزه بازار ارگانیک چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی در استان تهران به صورت همه جانبه فعال بودند شناسایی شدند و با کمک جدول کرجسی و مورگان 98 نفر به شیوه نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ طراحی شده بر مبنای نتایج بخش کیفی با طیف لیکرت پنج گزینه‌ای (خیلی کم تا خیلی زیاد) جمع‌آوری گردید و با کمک نرم‌افزار smart PLS3 و SPSS22 روایی پرسشنامه به صورت صوری و تشخیصی و پایایی آن نیز با استفاده از روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (CR) محاسبه و تأیید گردید. نتایج نشان داد، سازه‌های مختلف مدل تجربی تحقیق، از دیدگاه مدیران، و کارشناسان موضوعی و خبره‌گان معتبر بوده و قابلیت پیاده‌سازی در استان تهران را دارا می‌باشد.. براساس نتایج به دست آمده، عامل برندسازی و تبلیغات در سازه‌ پیشاهنگ، تمایل سیاسی دولت‌ در سازه پی‌بنیان، ارائه خدمات مشاوره فنی در سازه پشتیبان و برنامه‌ریزی و حمایت از بخش خصوصی مهمترین عوامل سازه پیشران‌های توسعه بازار محصولات ارگانیک می‌‌باشند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_92840.html علی‌رغم وجود بستر بازاریابی، استفاده از روش‌ها و ایده‌های نوین در امر بازاریابی و فروش محصول برنج از جمله برندسازی مغفول مانده است. در این راستا مطالعه حاضر با هدف تحلیل راهبردی برندسازی در زنجیره ارزش محصول برنج در استان مازندران انجام شد. پـژوهش حاضر از نظـر شـیوۀ گردآوری داده‌‌ها، از نوع پژوهش‌‌های توصیفی است. جامعه آماری پژوهش شامل 250 نفر از کارشناسان، متخصصان، فعالان و کارآفرینان و صاحب نظران مرتبط با زنجیره ارزش محصول برنج استان مازندران بودند که با استفاده از شیوه سرشماری همه آنها به عنوان نمونه آماری در نظر گرفته شدند. در نهایت 203 نفر در این پژوهش مشارکت داشتند و داده های لازم جمع آوری گردید. در پژوهش حاضر به‌منظور سنجش روایی پرسشنامه از نظرات اساتید و صاحب‌نظران فعال و آگاه در زمینه بازاریابی و برندینگ استفاده گردید، همچنین پایایی ابزار تحقیق با میزان کل آلفای کرونباخ 986/0 تایید شد. برای گردآوری داده‌‌ها از پرسشنامه‌‌ محقق ساخته استفاده شد. مطالعه حاضر در چارچوب مدل تجزیه و تحلیل PESTEL در شش بُعد (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناوری، زیست‌محیطی و قانونی) زمینه ایجاد برند محصول برنج استان مازندران را مورد بررسی قرار داد. با استفاده از میانگین و ضریب تغییرات ابعاد، بعد اقتصادی، زیست‌محیطی، سیاسی و قانونی به ترتیب در رتبه‌های اول تا چهارم قرار گرفتند. بر این اساس، تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد در بعد اقتصادی مؤلفه‌های فضای کسب‌وکار، هزینه‌های تولید، تقاضای بازار، رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری؛ در بعد زیست‌محیطی مؤلفه‌های تمرکز بر مدیریت تلفیقی آفات و پایدارسازی مزارع، توسعه نهادهای مدنی و ارقام سازگار و فعالیت‌های پایدار کشاورزی؛ در بعد سیاسی مؤلفه‌های حمایت‌های نهادی، قیمت‌گذاری و فناوری‌های نوین، سیاست‌های بازار، عوامل تهدید پیرامونی و عوامل اجرایی؛ و در بُعد قانونی مؤلفه‌های مشوق‌های قانونی، مسائل حقوقی کشاورزی و قوانین حمایتی تولید شناسایی شدند. نتایج این مطالعه به سازمان‌ها و نهادها و دستگاه‌‌های اجرایی و کشاورزان که در زنجیره تولید برنج فعالیت دارند، کمک می‌‌نماید تا به کمک برندسازی و بهبود زنجیره ارزش، ضمن تغییر و بهبود کمی و کیفی و نیز تحول، بهره‌‌برداری، فرآوری و بازاریابی محصول برنج، موجب افزایش بهره‌‌وری در تولید شده و در نهایت سبب افزایش درآمدهای حاصل از این بخش گردد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_93855.html یکی از مهم‌ترین اهداف اقتصادی کشور‌ها، ایجاد شرایط لازم جهت افزایش رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری در زیر‌ساخت‌های اقتصادی و رسیدن به رشد اقتصادی و توسعه پایدار است. با توجه به اهمیت شیلات و آبزی‌پروری در چند سال اخیر و روند افزایشی تولید از آب‌های داخل، به منظور حفظ منابع و ارتقای صادرات ،لازم است از سیاست‌گذاری‌های مناسب استفاده شود. سیاست‌های آزادسازی تجاری از مکانیسم‌های اصلی است که از طریق آن نیرو‌های بازار جهانی-رقابت، انتقال تکنولوژی و ابداعات فن‌آوری در کشور‌های در‌حال‌توسعه، رشد اقتصادی ایجاد می‌کند. در این مطالعه اثر جهانی شدن اقتصاد بر سرمایه‌گذاری در صنعت شیلات جنوب با استفاده از الگو خود توضیح‌ برداری (VAR) و اطلاعات آماری دوره 98-1370 و بهره‌گیری از شاخص ادغام تجارت بین‌المللی (IIT)، به عنوان شاخص جهانی شدن مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که وقفه‌های اول سرمایه‌گذاری، آزادسازی تجاری و ارزش‌افزوده به‌طور مستقیم و وقفه اول نرخ بهره به‌طور غیر مستقیم اثر معناداری بر سرمایه‌گذاری صنعت شیلات جنوب دارد. هم‌چنین نتایج تابع واکنش آنی (IRF) بیانگر آن است که سرمایه‌گذاری شیلات در دوره‌های آتی بیشترین اثرگذاری را از ارزش‌افزوده می‌پذیرد، هم‌چنین تکانه وارد بر آزادسازی تجاری در دوره‌های اولیه باعث افزایش خیلی جزیی سرمایه‌گذاری شده و این اثر به مرور در دوره‌های بعد تعدیل شده و نزدیک به صفر است. لذا آزادسازی تجاری به عنوان یک شاخصه تحریک‌کننده تولید و تجارت محصولات شیلاتی می‌تواند سرمایه‌گذاری شیلات را افزایش دهد و با انجام سرمایه‌گذاری‌های لازم در بخش‌های تولیدی دارای مزیت نسبی و بخش‌های صادراتی که قدرت رقابت جهانی را دارند، اتکای کشور به خام‌فروشی و هدر دادن منابع را از بین برد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_95615.html صنعت پسته در ایران همواره از جایگاه بالایی برخوردار بوده و پایداری آن از جنبه‌های مختلف برای باغداران و اقتصاد ایران حائز اهمیت است. اما این محصول مهم و ارزآور در حال‌حاضر با بحران‌های زیادی از جمله نوسان تولید و ممانعت خریداران بین‌المللی از خرید آن، بدلیل عدم رعایت استانداردهای بین‌المللی و مسائل بهداشتی روبروست. بخش عمده این مسئله بدلیل مدیریت ناپایدار زنجیره تامین این محصول است. هدف از مطالعه حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد، مولفه‌ها و متغیرهای متناظر آن در پایدارسازی زنجیره تامین پسته در استان کرمان است. روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی و جامعه آماری شامل کارشناسان و خبرگان زنجیره تامین پسته بود. برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. نشانگرهای پایداری زنجیره در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شناسایی و جمع‌بندی شدند. بعد اقتصادی شامل چهار مؤلفه بود که با 35 متغیر اندازه‌گیری شدند. ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی نیز هر یک شامل سه مؤلفه اصلی بودند که به ترتیب با 18 و 26 متغیر اندازه‌گیری شدند. برای تعیین نشانگر‌ها و متغیرهای هر یک از ابعاد از روش تحلیل دلفی و برای تعیین وزن ابعاد پایداری و اولویت‌بندی آنها از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. بر اساس نتایج بعد پایداری اقتصادی با 67/0 بالاترین وزن‌نسبی را به خود اختصاص داد. بعد پایداری زیست‌محیطی با ۲۴۲/۰ و بعد پایداری اجتماعی با ۰۸۸/۰ در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_97839.html پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل های تجارت الکترونیکی در بین تولیدکنندگان گیلاس استان خراسان رضوی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه تولیدکنندگان گیلاس در استان خراسان رضوی در سال 1400 بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس 300 تن به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ ساخته بود که روایی آن با استفاده از نظرات پنل متخصصان و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار گرفت که برای تمامی سازه‌ها بالاتر از 7/0 بوده و تأیید شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 25، انجام شد. نتایج حاصل از آزمون فریدمن در رابطه با اولویت سازه‌های پژوهش در ارتباط با مدل‌های تجارت الکترونیکی نشان داد که سازه‌های مراکز زنجیره‌ای خرید الکترونیکی، فروشگاه اینترنتی و ساخت سامانه الکترونیکی به ترتیب بیشترین اهمیت را در ارتباط با مدل‌های تجارت الکترونیکی در بین باغداران مورد مطالعه را داشتند، اما سازه‌های حراجی‌های الکترونیکی و بستر یا الگوهای مشارکتی نقش کم‌رنگ‌تری را داشتند. نتایج حاصل از آزمون علامت نشان‌دهنده آن است که افراد در سازه‌های بازارهای شخص ثالث، مراکز زنجیره‌ای خرید الکترونیکی، بستر یا الگوهای مشارکتی و فروشگاه اینترنتی غالبأ دارای میانگین بیشتری از میانگین جامعه هستند. به علاوه، نتایج ضریب همبستگی پیرسون رابطه منفی و معنی‌دار بین سازه سن و سازه ساخت سامانه الکترونیکی را نیز نشان داد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104202.html ورود پول‌های کثیف به بخش کشاورزی، نظام کشاورزی کشور را با مشکلات عدیده‌ای مواجه ساخته است. هدف مطالعه حاضر، شناسایی فعالیت‌های مجرمانه زمینه‌ساز پولشویی در بخش حساس کشاورزی به‌عنوان بخش تأمین‌کننده‌ی امنیت غذایی جامعه است. در مطالعه‌ی حاضر، داده‌ها از طریق مصاحبه‌ی عمیق از کارشناسان بانک کشاورزی، کارشناسان وزارت جهاد کشاورزی، محققان دانشگاهی و تعدادی از تولیدکنندگان برتر کشاورزی و مشاهده اسناد و مدارک جمع‌آوری شده گردآوری شد. سپس با استفاده از تئوری بنیانی، مولفه‌های اصلی تحقیق از داده‌های جمع‌آوری شده، استخراج گردید. نتایج نشان داد که هشت عامل و فعالیت مجرمانه زمینه‌ساز پولشویی در بخش کشاورزی ایران وجود دارد که شامل احتمال فساد در فرایند تولید محصولات کشاورزی (ادغام 3 مفهوم کلیدی)، فساد مالی در بازار نهاده‌های تولیدی و پولشویی عواید آن (ادغام 5 مفهوم کلیدی)، پولشویی و سودجویی با منشا بازار خرید تضمینی محصولات (ادغام 2 مفهوم کلیدی)، فساد مالی در واردات و صادرات محصولات و پولشویی عواید آن (ادغام 5 مفهوم کلیدی)، احتمال دریافت رشوه و سودجویی در بین کارکنان و کارشناسان نهادهای مرتبط با بخش کشاورزی (ادغام 6 مفهوم کلیدی)، فساد مالی در زمینه ارائه تسهیلات و اعتبارات بانکی (ادغام 4 مفهوم کلیدی)، فساد مالی عوامل بازاررسانی و پولشویی عواید حاصل از این فساد (ادغام 4 مفهوم کلیدی) و کلاهبرداری و سوء استفاده از منابع مالی کشاورزان (ادغام 2 مفهوم کلیدی) می‌باشند. بنابراین، علی رغم باور مسئولین و همچنین عدم توجه مطالعات به مقوله پولشویی در بخش کشاورزی، گستردگی فعالیت‌های مجرمانه شناسایی شده و مرز باریک سودهای متعارف و نامتعارف این حقیقت را آشکار می‌سازد که پدیده پولشویی در بخش کشاورزی ایران بسیار زیاد و غیر قابل انکار است. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104304.html بررسی میزان کارایی بازار در نحوه انتقال اطلاعات بین محصولات و سطوح مختلف از نظر سیاستی و رفاهی حائز اهمیت فراوان است. به دلیل جایگاه گوشت در سبد غذایی خانوار و تعداد قابل توجه تولیدکنندگان، مطالعه حاضر به بررسی نحوه انتقال قیمت بین محصولات گوشت مرغ، گوشت گاو و گوشت گوسفند در سه سطح عمده‌فروشی، کشتارگاه و خرده‌فروشی می‌پردازد. برای دستیابی به اهداف تحقیق از الگوی تصحیح خطا و داده‌های ماهیانه در طی دوره 1403:5-1393:1 بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که انتقال قیمت در بازارهای گوشت مرغ و گوشت گاو از عمده‌فروشی به خرده‌فروشی، و در بازار سطح خرده‌فروشی از گوشت گاو به مرغ، گوشت گوسفند به گاو، در سطح کشتارگاه و عمده‌فروشی از بازار گوسفند به مرغ انتقال قیمت به صورت متقارن بودهو در سایر سطوح و بازار انتقال به صورت نامتقارن صورت گرفته است. در صورت افزایش یک واحدی در قیمت گاو و گوسفند به ترتیب در سطوح خرده‌فروشی، کشتارگاه و عمده‌فروشی، قیمت مرغ به میزان 09/0، 13/0، 21/0، 04/0، 33/0 و 21/0 واحد افزایش خواهد داشت. این افزایش در قیمت گوشت گوسفند در این سطوح به ترتیب باعث افزایش 88/0، 82/0 و 82/0 واحد قیمت گوشت گاو می‌شود. با توجه به نتایج بدست آمده سرعت انتقال قیمت در بین بازارهای گوشت قرمز بالا بوده که کارایی نسبتا بهتر این بازارها را نشان می‌دهد. بنابراین اولویت‌های تنظیم‌گری در این بازارها بر مبنای شفافیت اطلاعات بوده، لذا توصیه می‌گردد برای ایجاد یکپارچگی در بازار محصولات از ابزارها و نهادهای اطلاع‌رسانی جهت انتقال بهتر اطلاعات استفاده شود. همچنین یکی دیگر از دلایل ایجاد نوسان در قیمت محصولات گوشتی، هزینه تولید آن است که توصیه می‌گردد از ابزارهای مدیریتی جهت مدیریت هزینه تولید و اتخاذ سیاست‌های مناسب به منظور کاهش تکانه‌های وارد شده بر بازارهای مختلف بهره گرفته شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104671.html حفاظت از منابع طبیعی برای پاسخ‌گویی به نیازهای نسل‌های آینده، بخش مهمی از توسعه پایدار است. بنابراین، صید در دریای خزر باید به‌گونه‌ای انجام شود که از اتمام این منابع جلوگیری شود. دریای خزر یک منطقه بسته است؛ از این‌رو، هرگونه برداشت از آن باید تحت نظارت علمی صورت گیرد. بر این اساس، هدف این مطالعه تعیین سطح برداشت پایدار از ذخایر ماهیان استخوانی دریای خزر است. برای دستیابی به این هدف، از مدل شیفر استفاده شده است. داده‌های به‌کاررفته در این مطالعه شامل داده‌های سری زمانی از سال‌های 2008 تا 2022 می‌باشند. مدل شیفر، حداکثر برداشت پایدار (MSY) را برابر با ۳۲۲۱ تن و تلاش صیادی بهینه را معادل ۱۱۶۸۸ نوبت برآورد کرده است . با این حال، نتایج نشان می‌دهد که مقدار صید به ‌دست‌ آمده از مدل شیفر کمتر از مقدار فعلی صید است که بیانگر برداشت بیش‌ ازحد از منابع می‌باشد. به‌ویژه آنکه ۴۱ درصد از صید، به‌صورت غیرمجاز انجام شده که تهدیدی جدی برای پایداری این منابع به شمار می‌آید. بنابراین، تداوم روند فعلیِ افزایش صید غیرمجاز و بهره‌برداری بیش‌ازحد از دریا، پایداری منابع را با خطر مواجه خواهد کرد. از این‌رو، برای پیشگیری یا کاهش صید غیرمجاز، اعمال محدودیت‌های نظارتی و مدیریتی از سوی سازمان شیلات ضروری است. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105301.html انتشار دی‌اکسیدکربن، به‌عنوان اصلی‌ترین گاز گلخانه‌ای و عامل کلیدی تغییرات نامطلوب محیط‌زیست، یکی از مهم‌ترین چالش‌های جهانی و کانون توجه محققان و سیاست‌گذاران در سال‌های اخیر بوده است. کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا به‌دلیل تولید و مصرف گسترده سوخت‌های فسیلی و سهم بالای دی‌اکسیدکربن در انتشار گازهای گلخانه‌ای، نیازمند مطالعه ویژه در این زمینه است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر چند عامل کلیدی اقتصادی و فناورانه شامل تولید برق از انرژی تجدیدپذیر، پیچیدگی اقتصادی، نوآوری، توسعه مالی و شهرنشینی بر شاخص‌ پایداری محیط‌زیست (انتشار دی‌اکسید کربن) در ۱۵ کشور منطقه مورد مطالعه طی بازه زمانی 1996 تا 2022 انجام شد. این مطالعه با استفاده از داده‌های پانل و تکنیک اقتصادسنجی Driscoll-Kraay به بررسی تأثیر این عوامل بر انتشار دی‌اکسید کربن مورد استفاده قرار گرفت. نتایج برآورد مدل با روش Driscoll-Kraay نشان داد که پیچیدگی اقتصادی و توان دوم آن اثری معنادار بر انتشار دی‌اکسیدکربن ندارند. در مقابل، شهرنشینی اثر منفی و معنادار بر انتشار دی‏اکسید‏کربن داشت. تولید برق از انرژی‌های تجدیدپذیر نیز اثر منفی و بسیار معنادار بر انتشار دی‌اکسیدکربن داشته است. در حالی‌که نوآوری و توسعه مالی تأثیر مثبت و معناداری بر انتشار دی‌اکسیدکربن داشتند که بیانگر نقش آن‌ها در افزایش فعالیت‌های صنعتی و تشدید آلودگی است. این تحقیق بر ضرورت تمرکز سیاست‌گذاران بر گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، هدایت نوآوری به سمت فناوری‌های سبز، طراحی چارچوب‌های مالی پایدار و مدیریت شهری هوشمند تأکید دارد. اجرای این اقدامات می‌تواند ضمن کاهش اثرات زیست‌محیطی، مسیر توسعه پایدار را هموار سازد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105330.html یکی از روش‌های کاهش مصرف آب در کشت برنج، ترویج روش خشکه‌کاری برنج است. با این حال، علی‌رغم مزیت‌های فراوان، سطح پذیرش آن در بین کشاورزان اندک است. این تحقیق با استفاده از دو نظریه برنامه‌ریزی شده و انگیزش حفاظت، عوامل مؤثر بر پذیرش روش خشکه-کاری برنج در بین پذیرندگان این روش استان گلستان را مورد بررسی قرار داده است. جامعه آماری تحقیق را 355 کشاورز خشکه‌کار برنج در سطح استان گلستان تشکیل داده‌اند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان 186 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. نمونه‌گیری با روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای در هر یک از شهرستان‌ها و به صورت تصادفی در روستاهای مورد مطالعه انجام شد. ابزار سنجش متغیرها پرسشنامه محقق‌ساخته بود که روایی آن بر اساس نظرات کارشناسان تأیید شد. روایی همگرا و واگرا و پایایی سازه‌ها در مدل معادلات ساختاری نیز بر اساس شاخص‌های AVE، CR و آلفای کرونباخ تأیید شد. پس از جمع‌آوری و دسته‌بندی داده‌ها از روش آمار توصیفی و استنباطی در محیط نرم‌افزار SPSS25 و همچنین برای استخراج مدل معادلات ساختاری از نرم‌افزار Smart PLS3 استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد، آسیب‌پذیری درک‌شده، شدت درک‌شده، کارآیی پاسخ، خودکارآمدی درک‌شده، نگرش به خشکه‌کاری و هنجارهای ذهنی به ترتیب با ضریب 620/0، 712/0، 558/0، 642/0، 698/0 و 586/0، تأثیر مثبت و معنی‌داری و عامل هزینه‌های پاسخ با ضریب 660/0-، تأثیر منفی و معنی‌دار بر روی پذیرش خشکه‌کاری برنج در بین کشاورزان دارند. این نتایج ضرورت توجه به ادراکات و باورهای کشاورزان درباره ادراک نسبت به کم‌آبی و پیامدهای آن و همچنین منافع و کارآیی روش‌‌های مقابله با آن مانند خشکه‌کاری را مورد تأکید قرار می‌دهد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105354.html پسته و خرما، از محصولات ارزشمند در تجارت غیر نفتی بوده و نقشی کلیدی در دستیابی به توسعه پایدار ایفا می‌نمایند؛ از این‌رو، تحلیل صادرات این محصولات، در ارتقای رقابت‌پذیری ایران در بازار جهانی حائز اهمیت است. این پژوهش، با استفاده از الگوی سهم بازار ثابت(CMS) و تجزیه تغییر در حجم صادرات به مؤلفه‌های «اثر مقیاس»، «اثر رقابتی» و «اثر مرتبه دوم»، توان ایران به عنوان یک صادرکننده عمده در تنظیم و سازگاری الگوی صادرات پسته و خرما با تغییرات ساختار تقاضای جهانی این محصولات را بررسی می‌نماید. داده‌های مربوط به صادرات از پایگاه ITC و برای دوره 2013 تا 2022 استخراج شده است. نتایج نشان داد که صادرات پسته ایران با کاهش سهم بازار (از 39 به 17 درصد) و اثر رقابتی منفی مواجه بوده؛ در حالی‌که خرما روند افزایشی (از 14 به 18 درصد) و سهم بازار پایدار داشته است. تحلیل CMS نشان داد که اثر مرتبه دوم (SOE) به‌طور کلی مثبت بوده و بیانگر توان نسبی ایران در انطباق با تغییرات ساختار تقاضای جهانی است. یافته‌ها همچنین تأکید می‌کنند که کیفیت، برندسازی و توافق‌نامه‌های تجاری می‌توانند اثر رقابتی و انطباق با تقاضای جهانی را تقویت کنند. بنابراین، تقویت سیاست‌های رقابتی و بازاریابی هدفمند در الگوی صادرات پسته و ادامه سرمایه‌گذاری در رقابت‌پذیری و انطباق خرما با تغییرات تقاضای جهانی می‌تواند به بهبود عملکرد صادراتی ایران کمک کند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105816.html این مطالعه به اولویت‌بندی استان‌های ایران در بخش کشاورزی با استفاده از ماتریس حسابداری اجتماعی چند منطقه‌ای و روش آنتروپی-تاسپیس پرداخته است. به همین منظور ابتدا جدول داده - ستانده چندمنطقه‌ای با روشCharm-Ras طراحی و سپس برای اولین بار در ایران ماتریس حسابداری اجتماعی چندمنطقه‌ای بدست آمده است. پس از آن در برخی از متغیرها به اولویت‌بندی استان‌ها پرداخته شده است. نتایج با توجه به متغیرهای ارزش افزوده، تقاضای خانوار، تقاضای،هزینه واسطه، خالص صادرات خارجی برای زیربخش‌های کشاورزی و انتقالی ها بین نهادها نشان داد بین جمعیت و ارزش افزوده و تقاضای خانوار در زیربخش‌های کشاورزی ارتباط مثبت وجود دارد. و شاخص‌های پیوندهای پسین و پیشین مستقیم و پیوندهای پسین و پیشین مستقیم و غیرمستقیم بیانگر توانمندی زیر بخش‌های کشاورزی برخی از استان‌ها در افزایش تقاضا برای تولیدات واسطه‌ای سایر بخش‌ها بیشتر از سایر استان‌ها است؛ این نتایج نشان می‌دهد به دلیل عدم توزیع مناسب منابع و وجود ظرفیت‌های تولیدی برخی استان‌ها که مورد کم توجهی برنامه ریزان قرارگرفته است. لازم است منابع به طور منصفانه و مبتنی بر ظرفیت‌های زیربخش‌ها میان استان‌ها توزیع شود تا توسعه متوازن محقق گردد https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105817.html در دنیای امروزی که به سرعت در حال تحول است، تبدیل ایده‌ها به ثروت از طریق اصول تکنولوژیکی اهمیتی بسیار ویژه کسب کرده است . در این راستا، پژوهش حاضر بر ارزیابی عملکرد و بازده شرکت سرمایه‌گذاری کشاورزی کوثر با استفاده از مدل تعالی EFQM متمرکز است. جامعه آماری مد نظر پژوهش شامل کلیه مدیران و کارکنان هدلیدنگ کشاورزی کوثر می‌باشند که با استفاده از جدول مورگان 350 نفر محاسبه شد. روش تحقیق تحلیل و بررسی نقش تعالی شرکت بر اساس رویکرد مدل‌سازی به روش حداقل مربعات جزئی و بود. فرآیند اصولی تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و Smart - PLS3 انجام شد. با توجه به چارچوب نظری و روش مد نظر، پژوهش در طی چند گام در پی هم انجام شد. بدین صورت که در گام اول، تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از پرسشنامه در شرکت مورد مطالعه انجام شد و این داده‌ها در دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی مورد ارزیابی قرار گرفتند. لازم به ذکر است که امتیازات مولفه‌های مدل با استفاده از نمودار رادار نیز مورد بررسی و محاسبه قرار گرفت. سپس تحلیل ابعاد مدل تعالی سازمانی به روش تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم انجام شد و مدل مفهومی پژوهش تایید گردید. در نهایت بر اساس نتایج به ارایه پیشنهادهایی مانند توجه ویژه به موضوع سرمایه‌گذاری در توانمندی، همکاری، مشارکت، مسئولیت‌پذیری، تعهد و وفاداری کارکنان 2- عینیت‌بخشی به مباحثی همچون توانمندسازی کارکنان و کارشناسان و ارائه مسئولیت به آنها در جهت ورود ایده‌ها و نظریه‌های جدید مدیریتی به سازمان خود ‌ارائه گردید. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105900.html تشدید بحران آب و ناکارآمدی الگوهای متعارف مدیریت آب در بخش کشاورزی، به‌کارگیری فناوری‌های مبتنی بر اینترنت اشیاء را به یکی از الزامات مدیریت بهینه منابع آبی تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف تحلیل چالش‌های پیاده سازی فناوری‌های مدیریت آب مبتنی بر اینترنت اشیاء در بخش کشاورزی استان کرمانشاه انجام شد. جامعه آماری متشکل از متخصصان و صاحب‌نظران حوزه‌های اینترنت اشیاء، آب و کشاورزی بود که 151 نفر از این افراد به روش تصادفی ساده انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظر متخصصان و روایی تشخیصی با شاخص میانگین واریانس استخراج‌شده (AVE) تأیید شد. پایایی پرسشنامه نیز از طریق شاخص آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و Smart PLS3 انجام گرفت. نتایج رتبه‌بندی چالش‌ها نشان داد که عدم تناسب هزینه این فناوری‌ها با توان مالی کشاورزان، حجم انبوه داده‌ها و نیاز به زیرساخت‌های پردازشی پیشرفته؛ و محدودیت در دسترسی به تسهیلات اعتباری به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو برای استفاده از اینترنت اشیاء در مدیریت آب کشاورزی هستند. همچنین، بر اساس نتایج تحلیل عاملی تأییدی، چالش‌های اقتصادی (895/0) بزرگترین مانع در مسیر پیاده‌سازی فناوری‌های اینترنت اشیاء بوده و پس از آن به‌ترتیب چالش‌های فنی (879/0)، سیاستی - حقوقی (806/0)، اجتماعی (800/0)، زیرساختی (788/0) و زیست‌محیطی (508/0) قرار گرفته‌اند. غلبه بر چالش‌های فوق، مستلزم طراحی سازوکارهای تأمین مالی، توسعه پلتفرم‌های بومی پردازش و تحلیل داده، تقویت زیرساخت‌های ارتباطی، توسعه ظرفیت انسانی و تدوین چارچوب‌های قانونی شفاف برای موفقیت پیاده‌سازی اینترنت اشیاء در مدیریت آب کشاورزی است. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105932.html زنان روستایی نقش تعیین‌کننده‌ای در فعالیت‌های کشاورزی در شالیزارها دارند. کار در شالیزارها ماهیتاً آسیب‌زاست. زنان همواره در معرض انواع آسیب‌ها و عوارض ناشی از زیاد ماندن به حالت خمیده در شالیزار هستند که تهدید‌کننده سلامتی محسوب می‌شوند. لیکن به دلیل ضعف بنیه مالی به کار دراین شرایط مبادرت می‌ورزند. بنابراین، درک آسیب‌های شغلی مرتبط با کار در شالیزار در بین زنان و انگیزه آن‌ها برای حفاظت از خود در مقابل آسیب‌ها ضروری است. با بکارگیری نظریه انگیزش حفاظت و انتخاب یک نمونه 180 نفری، این تحقیق به بررسی قصد حفاظت در مقابل آسیب‌های شغلی در میان زنان کارگر مزارع برنج شهرستان شفت استان گیلان پرداخته است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌ای بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و Smart PLS3 مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که زنان آسیب‌های شغلی نسبتاً زیادی را در اثر کار در مزارع شالیزار تجربه کرده بودند (میانگین=90/0± 45/3)، اما رفتارهای مقابله با آسیب‌ها توسط آن‌ها در حد مطلوب نبود (میانگین=79/0±27/3). متغیرهای آسیب‌پذیری درک شده (52/0±2/4)، شدت درک شده (63/0±94/3)، اثربخشی پاسخ (71/0±71/3)، هزینه پاسخ (68/0±32/2) و خود-کارآمدی (78/0±0/3) رابطه معنی‌داری با انگیزه حفاظت (69/0±81/3) داشتند و در مجموع 64 درصد از تغییرات نیت زنان نسبت به انجام رفتارهای حفاظتی را تبیین کرده‌اند. با اصلاح درک زنان نسبت به عوامل آسیب‌زا و بهبود درک رفتارهای حفاظتی مرتبط با عوارض ناشی از کار در شالیزار و به‌کارگرفتن رفتارهای حفاظتی مناسب می‌توان سطح آسیب‌های شغلی آن‌ها را کاهش داد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106217.html کیفیت محیط‌های یادگیری در عملکرد و نتایج شناختی، حوزه نوظهوری در پژوهش‌های آموزشی کشاورزی است. یکی از چالش‌های اساسی در آموزش عالی کشاورزی، وجود مفاهیم انتزاعی و دانش پیشین ازهم‌گسسته در میان دانشجویان است که مانع از یادگیری عمیق و پایدار می‌شود. با وجود اهمیت راهبردهای تغییر مفهومی در اصلاح کج‌فهمی‌ها و تسهیل یادگیری معنادار، کاربرد این رویکرد در محیط‌های آموزشی کشاورزی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تحلیل ابعاد تغییر مفهومی در کلاس‌های درس دانشجویان کشاورزی دانشگاه تهران و با استفاده از یک طرح شبه‌آزمایشی انجام شد. جامعه آماری را دانشجویان کارشناسی دانشکده کشاورزی تشکیل می‌دادند که با توجه به محدودیت‌های تحقیق (نیاز به دانش پیش‌زمینه در گیاه‌شناسی برای ایجاد تعارض شناختی)، نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و در دسترس از میان شرکت‌کنندگان کلاس باغبانی عمومی انجام شد. بدین منظور، تمامی دانشجویان سه کلاس (با تعداد 40، 35 و 18 نفر) که توسط سه استاد مختلف و هر کدام طی ۵ جلسه تدریس می‌شدند، به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. این مطالعه در یک محیط ترکیبی (حضوری و آنلاین) مبتنی بر اصول تغییر مفهومی اجرا گردید. داده‌ها با بهره‌گیری از ابزارهای مختلف شامل پیش‌آزمون، میان‌آزمون و پس‌آزمون برای سنجش پیشرفت تحصیلی، و نیز پرسش‌نامه‌ای برای اندازه‌گیری نگرش دانشجویان در سه مؤلفه مشارکت، اثر پیام و انگیزه گردآوری شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری ویلکاکسون، کوکران و مک‌نمار در نرم‌افزار SPSS27 صورت پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که اجرای راهبردهای تغییر مفهومی در تدریس مباحثی که دانشجویان دارای دانش پیشین ازهم‌گسسته بودند، به طور معناداری منجر به ارتقای کیفیت یادگیری و اصلاح تصورات غلط در پس‌آزمون شد.