تحلیل روند تغییرات توسعه کشاورزی در بین استان‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه نوآوری و تکنولوژی، پژوهشکده مطالعات فناوری‌های نوین، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه نوآوری و تکنولوژی، پژوهشکده مطالعات فناوری‌های نوین، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

4 دانش‌آموخته دکترا توسعه کشاورزی، گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

چکیده

برنامه‌ریزی آمایشی توسعه کشاورزی و تدوین سناریوهای آینده توسعه منطقه‌ای در بخش کشاورزی، مستلزم شناخت روند تغییرات در تفاوت‌های توسعه کشاورزی بین استان‌ها است. از این رو پژوهش حاضر با هدف تحلیل روند تغییرات توسعه کشاورزی در بین استان‌ها انجام شد. در این راستا با تدوین 49 شاخص توسعه کشاورزی و با استفاده از داده‌های دو دوره زمانی 1390 و 1398 روند توسعه کشاورزی در 31 استان ارزیابی شد. روش‌شناسی این تحقیق مبتنی بر ترکیب مجموعه‌ای از شاخص-های انفرادی در شاخص ترکیبی نهائی مبتنی بر وزن‌دهی به روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی و محاسبه انحراف از مقدار بهینه است. در نهایت به منظور سطح‌بندی استان‌ها از نرم‌افزار ArcGIS10.2 استفاده شد. نتایج نشان داد در هر دو دوره 1390 و 1398، استان‌های گیلان، فارس، اصفهان، خراسان رضوی و تهران پنج استان اول بودند، در حالی که در سال 1390، به ترتیب استان‌های سمنان، زنجان، کردستان، هرمزگان و بوشهر ودر سال 1398 استان‎های بوشهر، چهارمحال و بختیاری، ایلام، هرمزگان و کهگیلویه و بویراحمد در رتبه‌های آخر بودند. همچنین، توسعه کشاورزی در اغلب استان‌ها در سال 1398 نسبت به سال 1390 کاهش یافته است. بر اساس نتایج سطح‌بندی استان‌ها سه سطح توسعه کشاورزی پایین، متوسط و بالا شناسایی شد. بنابراین، لازم است بخش کشاورزی و توسعه آن به خصوص در استان‌های با سطح توسعه پایین مورد توجه بیشتر سیاست‌گذاران، برنامه‎ریزان و متولیان توسعه کشور قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات