شناسایی و واکاوی کنشگران شبکه نوآوری ایمنی غذایی کشاورزی ایران: کاربرد رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش کشاورزی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشکده اقتصاد، ترویج و توسعه کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تهران

4 دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران، دکترای آموزش کشاورزی

چکیده

افزایش پیوسته جمعیت جهان و نیاز به تأمین مواد غذایی با توجه به پیش‌بینی نرخ رشد جمعیت جهانی توسط سازمان ملل متحد از هفت میلیارد نفر به هشت میلیارد در سال 2025 و 9.6 میلیارد در سال 2050 و همچنین افزایش 20 درصدی مصرف سالانه مواد غذایی در دهه اخیر موجب بکارگیری حداکثری از زمین‌های زراعی، کودها و سموم شیمیایی و تغییر ژنتیکی برای افزایش تولید محصولات غذایی کشاورزی شده است که موجب مشکلات زیست محیطی، آلودگی اکوسیستم و مهمتر از آن آلودگی مواد غذایی و ناامنی تغذیه و به خطر افتادن سلامت انسان و بروز انواع بیماری‌ها، مسمومیت‌ها و سرطان‌ها است. از مهمترین منابع ایجاد مزیت رقابتی در این راه، ظرفیت نوآوری است که با وجود اهمیت بالای آن، موفقیتش نیازمند دسترسی به دانش جدید است. با توجه به هزینه‌بر و زمان‌بر بودن خلق دانش جدید توسط یک سازمان مجزا و اینکه همه دانش مورد نیاز نوآوری و افراد باهوش، نوآور و خلاق در یک سازمان وجود ندارند، بکارگیری شبکه نوآوری متشکل از کنشگران مختلف مرتبط با ایمنی غذایی راه‌کاری مناسب و مفیدی جهت استفاده حداکثر از دانش جهت خلق نوآوری در این زمینه می‌باشد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی- کمی و روش نمونه‌گیری گلوله برفی و مصاحبه عمیق با متخصصان و کارشنان در سازمان‌/شرکت‌ها مرتبط با ایمنی غذایی کشاورزی به دنبال شناسایی شبکه نوآوری ایمنی غذایی و با طراحی پرسشنامه از مرحله کیفی با جمع‌آوری اطلاعات به دنبال ترسیم روابط مابین کنشگران و بررسی شاخص‌های شبکه با استفاده از نرم‌افزار UCINET می‌باشد. یافته‌های این پژوهش 21 سازمان را به عنوان کنشگران این شبکه شناسایی نمود که هشت کنشگر از جمله سازمان غذا و دارو، گروه صنایع غذایی و ... کنشگران اصلی و مرکزی و 13 کنشگر دیگر جمله گروه بهداشت و ایمنی غذایی، آزمایشگاه کنترل کیفیت سازمان غذا و دارو و ... کنشگرانی پیرامونی بودند.

کلیدواژه‌ها