تحلیل آماری-فضایی تغییرات عملکرد برنج، گندم و جو در سواحل جنوبی خزر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

چکیده

شرایط آب‌وهوایی و منطقه‌ایی، توان‌های محیطی مناسبی برای توسعه کشاورزی به‌ویژه در استان‌های حاشیه دریای خزر فراهم کرده است. هدف پژوهش شناخت اثر متغیرهای اقلیمی با تحلیل فضایی میزان عملکرد و قابلیت کشت غلات در سواحل جنوبی دریای خزر است. پس با استفاده از توابع مهم آمار فضایی شامل شاخص موران و تحلیل لکه‌های داغ، الگوهای مکانی عملکرد برنج، گندم و جو در سواحل جنوبی دریای خزر در دوره آماری 1379-1395 واکاوی شد. براساس نتایج حاصل از تحلیل شاخص موران مشخص شد که عملکرد برنج، گندم و جو در طول دوره آماری مورد مطالعه دارای ضریب مثبت و نزدیک به یک هستند که گویای خوشه‌ای بودن توزیع فضایی عملکرد محصولات مورد تحلیل است. همچنین براساس نتایج شاخص موران محلی و تحلیل لکه‌های داغ، مقادیر با خودهمبستگی فضایی مثبت عملکرد برنج عمدتاَ در استان مازندران و مقادیر با خودهمبستگی فضایی مثبت عملکرد گندم در بخش‌های جنوبی استان گلستان و بخش‌های محدودی از استان مازندران مشاهده شد. برای عملکرد جو بیشترین نواحی با خودهمبستگی فضایی مثبت (لکه‌های داغ عملکرد) عمدتاً در سطوح اطمینان مختلف محدود به شهرستان‌های بابلسر و جویبار واقع در استان مازندران در سطح اطمینان 99 درصد، بابل در سطح اطمینان 95 درصد و شهرستان علی‌آباد استان گلستان در سطح اطمینان 90 درصد بود. مقادیر با ارزش پایین عملکرد گندم و جو عمدتاَ در بخش-های شرقی و غربی استان گیلان در سطوح اطمینان 99، 95 و 90 درصد محاسبه شد.

کلیدواژه‌ها