1
گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی ، دانشگاه تهران
2
گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج
10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
چکیده
بهرغم اهمیت زنجیره تأمین گوشت مرغ، تحلیل چگونگی انتقال تکانههای برونزا به حاشیه بازاریابی و نقش قدرت بازاری در تشدید قیمتها، همواره یکی از چالشهای اساسی در اقتصاد کشاورزی ایران بوده است. فقدان شواهد تجربی دقیق در این زمینه میتواند منجر به مداخلات قیمتی ناکارآمد شود. از این رو هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی اثر تکانههای اقتصادی شامل همهگیری کووید-۱۹، تغییر در سیاست تخصیص ارز ترجیحی و افزایش قیمت حاملهای انرژی بر حاشیه بازاریابی گوشت مرغ در ایران است. بدین منظور، از چارچوب نظری پیگات و تصریح سیستم معادلات، مدل تحقیق با استفاده از دادههای فصلی بازه زمانی ۱۳۹۴-۱۴۰۱ به روش حداقل مربعات سه مرحلهای برآورد گردید. یافتهها نشان داد که کشش جانشینی بین نهاده مزرعه و خدمات بازاریابی معادل 34/0 است که بیانگر وجود جانشینی محدود میان این دو نهاده میباشد. بررسی شاخصهای قدرت بازاری حاکی از وجود قدرت بازاری در بخش فرآوری و خردهفروشی است. نتایج تحلیل تکانهها نشان داد که همهگیری کووید-۱۹ و افزایش قیمت حاملهای انرژی، منجر به گسترش حاشیه بازاریابی (کشش نسبت قیمتها به ترتیب 094/0 و 008/0) شدهاند. در مقابل، تغییر نرخ ارز ترجیحی، منجر به کاهش حاشیه بازاریابی (کشش 032/0-) شده است. برخلاف تصور رایج، نتایج نشان داد که تکانهها اثری کم بر گسترش حاشیه بازاریابی دارند. به عبارتی افزایش قیمتها ناشی از افزایش حاشیه بازاریابی نبوده و هرگونه مداخله قیمتی پیش از درک کامل پویاییهای بازار و بدون شواهد از رفتارهای سودجویانه، میتواند منجر به اختلال در عرضه و کاهش انگیزه فعالان اقتصادی شود. بنابراین، اولویت باید بر نظارت و مستمر بر تحرکات قیمت و شناسایی عوامل مؤثر بر آنها باشد تا از اتخاذ سیاستهای نادرست برای عملکرد بازار جلوگیری شود.
رضوانی, محمد و پندار, مهدی . (1404). بررسی اثر تکانههای عرضه و تقاضا بر رفتار حاشیه بازاریابی گوشت مرغ: نقش تکانههای قیمتی و همهگیری کووید-19. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, (), -. doi: 10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
MLA
رضوانی, محمد , و پندار, مهدی . "بررسی اثر تکانههای عرضه و تقاضا بر رفتار حاشیه بازاریابی گوشت مرغ: نقش تکانههای قیمتی و همهگیری کووید-19", تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, , , 1404, -. doi: 10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
HARVARD
رضوانی, محمد, پندار, مهدی. (1404). 'بررسی اثر تکانههای عرضه و تقاضا بر رفتار حاشیه بازاریابی گوشت مرغ: نقش تکانههای قیمتی و همهگیری کووید-19', تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, (), pp. -. doi: 10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
CHICAGO
محمد رضوانی و مهدی پندار, "بررسی اثر تکانههای عرضه و تقاضا بر رفتار حاشیه بازاریابی گوشت مرغ: نقش تکانههای قیمتی و همهگیری کووید-19," تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, (1404): -, doi: 10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
VANCOUVER
رضوانی, محمد, پندار, مهدی. بررسی اثر تکانههای عرضه و تقاضا بر رفتار حاشیه بازاریابی گوشت مرغ: نقش تکانههای قیمتی و همهگیری کووید-19. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, 1404; (): -. doi: 10.22059/ijaedr.2026.409194.669412
)