آسیب‌های شغلی، رفتار حفاظتی، زنان شالیکار، تئوری انگیزش حفاظت.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه محقق اردبیلی

10.22059/ijaedr.2026.395117.669373

چکیده

زنان روستایی نقش تعیین‌کننده‌ای در فعالیت‌های کشاورزی در شالیزارها دارند. کار در شالیزارها ماهیتاً آسیب‌زاست. زنان همواره در معرض انواع آسیب‌ها و عوارض ناشی از زیاد ماندن به حالت خمیده در شالیزار هستند که تهدید‌کننده سلامتی محسوب می‌شوند. لیکن به دلیل ضعف بنیه مالی به کار دراین شرایط مبادرت می‌ورزند. بنابراین، درک آسیب‌های شغلی مرتبط با کار در شالیزار در بین زنان و انگیزه آن‌ها برای حفاظت از خود در مقابل آسیب‌ها ضروری است. با بکارگیری نظریه انگیزش حفاظت و انتخاب یک نمونه 180 نفری، این تحقیق به بررسی قصد حفاظت در مقابل آسیب‌های شغلی در میان زنان کارگر مزارع برنج شهرستان شفت استان گیلان پرداخته است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌ای بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و Smart PLS3 مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که زنان آسیب‌های شغلی نسبتاً زیادی را در اثر کار در مزارع شالیزار تجربه کرده بودند (میانگین=90/0± 45/3)، اما رفتارهای مقابله با آسیب‌ها توسط آن‌ها در حد مطلوب نبود (میانگین=79/0±27/3). متغیرهای آسیب‌پذیری درک شده (52/0±2/4)، شدت درک شده (63/0±94/3)، اثربخشی پاسخ (71/0±71/3)، هزینه پاسخ (68/0±32/2) و خود-کارآمدی (78/0±0/3) رابطه معنی‌داری با انگیزه حفاظت (69/0±81/3) داشتند و در مجموع 64 درصد از تغییرات نیت زنان نسبت به انجام رفتارهای حفاظتی را تبیین کرده‌اند. با اصلاح درک زنان نسبت به عوامل آسیب‌زا و بهبود درک رفتارهای حفاظتی مرتبط با عوارض ناشی از کار در شالیزار و به‌کارگرفتن رفتارهای حفاظتی مناسب می‌توان سطح آسیب‌های شغلی آن‌ها را کاهش داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات