عوامل کلیدی در بهبود امنیت‌‌آبی در واحدهای بهره‌برداری کشاورزی استان همدان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت‌علمی، گروه برنامه‌ریزی و توسعه کشاورزی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

2 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی‌، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22059/ijaedr.2026.404297.669393

چکیده

باتوجه به تأثیر تغییرات‌اقلیمی بر دسترسی و فراوانی منابع آبی، دستیابی و حفظ امنیت‌آبی در بخش کشاورزی امری حیاتی است. از این‌رو، ارتقای امنیت‌آبی یکی از ضرورت‌های کلیدی و عملی برای پایداری این بخش به شمار می‌رود، لذا تحقیق حاضر با هدف عوامل کلیدی در بهبود امنیت‌‌آبی در واحدهای بهره‌برداری کشاورزی استان همدان طی سال‌های 1402-1401 انجام شد. جامعه‌‌آماری تحقیق 100 نفر از کارشناسان شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان همدان، سازمان‌های جهاد کشاورزی و تعاون روستایی استان همدان بودند. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی-مورگان 80 نفر محاسبه و نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده انجام شد. ابزار تحقیق، پرسشنامه بود که روایی آن توسط جمعی از متخصصان کشاورزی و اعضای هیات علمی و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای3 Pls Smart و SPSS 25 انجام شد. براساس نتایج، کلیدی‌ترین عامل در تبیین بهبود امنیت‌آبی، «نشانگر مدیریتی-نهادی» با ضریب مسیر960/0 بود. این نشانگر نسبت به ‌نشانگر «اقتصادی» با ضریب مسیر 873/0 و نشانگر «فنی-زیرساختی» با ضریب مسیر 865/0 از اولویت و تأثیر بیشتری برخوردار بود. در مجموع، بهبود امنیت‌آبی در واحدهای بهره‌برداری کشاورزی استان همدان بیش از هر چیز متأثر از مؤلفه‌های مدیریتی–نهادی بود و تقویت این مؤلفه‌ها، در مقایسه با ابعاد اقتصادی و فنی–زیرساختی، نقشی تعیین‌کننده‌تر در دستیابی به پایداری بخش کشاورزی ایفا می‌کند. بنابراین، محوریت قراردادن امنیت‌آبی و نشانگرهای آن، به‌عنوان یک ضرورت غیرقابل اجتناب در مسیر توسعه پایدار کشاورزی و نهایتاً پایداری اکوسیستم‌های زراعی استان همدان شناخته می‌شود. براین اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌های بهبود امنیت‌آبی در بخش کشاورزی استان همدان بر تقویت حکمرانی آب، ارتقای مشارکت بهره‌برداران کشاورزی در تصمیم‌گیری‌های آبی، توانمندسازی نهادی و آموزشی کشاورزان و بهبود سازوکارهای هماهنگی میان نهادهای متولی آب و کشاورزی متمرکز شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 15 بهمن 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار