سنجش تطبیق‌پذیری صادرات پسته و خرمای ایران با ساختار تقاضای جهانی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشگاه تهران-دانشکده کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی

4 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 استاد، گروه مهندسی آبیاری و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

10.22059/ijaedr.2026.403318.669389

چکیده

پسته و خرما، از محصولات ارزشمند در تجارت غیر نفتی بوده و نقشی کلیدی در دستیابی به توسعه پایدار ایفا می‌نمایند؛ از این‌رو، تحلیل صادرات این محصولات، در ارتقای رقابت‌پذیری ایران در بازار جهانی حائز اهمیت است. این پژوهش، با استفاده از الگوی سهم بازار ثابت(CMS) و تجزیه تغییر در حجم صادرات به مؤلفه‌های «اثر مقیاس»، «اثر رقابتی» و «اثر مرتبه دوم»، توان ایران به عنوان یک صادرکننده عمده در تنظیم و سازگاری الگوی صادرات پسته و خرما با تغییرات ساختار تقاضای جهانی این محصولات را بررسی می‌نماید. داده‌های مربوط به صادرات از پایگاه ITC و برای دوره 2013 تا 2022 استخراج شده است. نتایج نشان داد که صادرات پسته ایران با کاهش سهم بازار (از 39 به 17 درصد) و اثر رقابتی منفی مواجه بوده؛ در حالی‌که خرما روند افزایشی (از 14 به 18 درصد) و سهم بازار پایدار داشته است. تحلیل CMS نشان داد که اثر مرتبه دوم (SOE) به‌طور کلی مثبت بوده و بیانگر توان نسبی ایران در انطباق با تغییرات ساختار تقاضای جهانی است. یافته‌ها همچنین تأکید می‌کنند که کیفیت، برندسازی و توافق‌نامه‌های تجاری می‌توانند اثر رقابتی و انطباق با تقاضای جهانی را تقویت کنند. بنابراین، تقویت سیاست‌های رقابتی و بازاریابی هدفمند در الگوی صادرات پسته و ادامه سرمایه‌گذاری در رقابت‌پذیری و انطباق خرما با تغییرات تقاضای جهانی می‌تواند به بهبود عملکرد صادراتی ایران کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 13 دی 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار