انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Key factors for improving water security in agricultural farming units in Hamedan Provinceعوامل کلیدی در بهبود امنیت آبی در واحدهای بهرهبرداری کشاورزی استان همدان25127010585110.22059/ijaedr.2026.404297.669393FAمهسامعتقدگروه برنامهریزی و توسعه کشاورزی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.شهلاچوبچیانگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانJournal Article20251019Climate change significantly impacts water availability, making water security in agriculture crucial for sustainability. This study aimed to identify key factors for improving water security in agricultural farming units in Hamedan Province during 2022-2023. The statistical population consisted of 100 experts from the Hamedan Provincial Regional Water Company, Agricultural Jihad Organizations, and Rural Cooperatives. Using the Krejcie-Morgan table, a sample size of 80 was determined, and simple random sampling was employed. Data were collected via a questionnaire whose validity was confirmed by agricultural experts and faculty members, with reliability assessed through Cronbach's alpha coefficient. Data analysis was performed using Smart-PLS3 and SPSS25 software. Results indicated that the most critical factor explaining water security improvement was the "managerial-institutional indicator" with a path coefficient of 0.960. This indicator held greater priority and influence than the "economic indicator" (path coefficient: 0.873) and the "technical-infrastructural indicator" (path coefficient: 0.865). Overall, water security enhancement in Hamedan's agricultural units is predominantly influenced by managerial-institutional factors. Strengthening these factors plays a more decisive role in achieving agricultural sustainability compared to economic and technical-infrastructural dimensions. Therefore, prioritizing water security and its indicators emerges as an essential prerequisite for sustainable agricultural development and the sustainability of agro-ecosystems in Hamedan Province. Accordingly, policies for improving water security in Hamedan's agricultural sector should focus on: strengthening water governance, enhancing farmer participation in water-related decision-making, building institutional and educational capacity among farmers, and improving coordination mechanisms among water and agricultural management institutions.باتوجه به تأثیر تغییراتاقلیمی بر دسترسی و فراوانی منابع آبی، دستیابی و حفظ امنیتآبی در بخش کشاورزی امری حیاتی است. از اینرو، ارتقای امنیتآبی یکی از ضرورتهای کلیدی و عملی برای پایداری این بخش به شمار میرود. تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی در بهبود امنیتآبی در واحدهای بهرهبرداری کشاورزی استان همدان طی سالهای 1402-1401 انجام شد. جامعهآماری تحقیق 100 نفر از کارشناسان شرکت سهامی آب منطقهای استان همدان، سازمانهای جهاد کشاورزی و تعاون روستایی استان همدان بودند. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی-مورگان 80 نفر محاسبه و نمونهگیری به روش تصادفی ساده انجام شد. ابزار تحقیق، پرسشنامه بود که روایی آن را گروهی از متخصصان کشاورزی و اعضای هیئت علمی تأیید و پایایی آن نیز با ضریب آلفای کرونباخ سنجیده شد. تجزیه و تحلیل دادهها با نرمافزارهای Smart-PLS3 و SPSS25 انجام پذیرفت. براساس نتایج، کلیدیترین عامل در تبیین بهبود امنیتآبی، «نشانگر مدیریتی-نهادی» با ضریب مسیر96/0 بود. این نشانگر نسبت به نشانگر «اقتصادی» با ضریب مسیر 873/0 و نشانگر «فنی-زیرساختی» با ضریب مسیر 865/0 از اولویت و تأثیر بیشتری برخوردار بود. در مجموع، بهبود امنیتآبی در واحدهای بهرهبرداری کشاورزی استان همدان بیش از هر چیز متأثر از مؤلفههای مدیریتی–نهادی ارزیابی شد و تقویت این مؤلفهها در مقایسه با ابعاد اقتصادی و فنی–زیرساختی، نقشی تعیینکنندهتر در دستیابی به پایداری بخش کشاورزی ایفا میکند. بنابراین، محوریت قراردادن امنیتآبی و نشانگرهای آن، ضرورتی اجتنابناپذیر در مسیر توسعه پایدار کشاورزی و در نهایت پایداری اکوسیستمهای زراعی استان همدان شناخته میشود. براین اساس، پیشنهاد میشود سیاستهای بهبود امنیتآبی در بخش کشاورزی استان همدان بر تقویت حکمرانی آب، ارتقای مشارکت بهرهبرداران کشاورزی در تصمیمگیریهای آبی، توانمندسازی نهادی و آموزشی کشاورزان و بهبود سازوکارهای هماهنگی میان نهادهای متولی آب و کشاورزی متمرکز شود.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105851_bb7ae05cb662bee5848ca9f9081496ce.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Pathology of the Online Teaching from the Perspective of Agricultural Faculty Members: A Focus Group Studyآسیبشناسی تدریس برخط از دیدگاه اعضای هیات علمی کشاورزی: مطالعۀ گروه کانونی27129310617410.22059/ijaedr.2026.401741.669385FAمسعودرضاییگروه علوم طبیعی، پژوهشکده دانشنامهنگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.Journal Article20250906Online teaching refers to classes in which all learning activities are conducted online without any in-person sessions. The main objective of this research was to identify the strengths, weaknesses, opportunities, and threats (SWOT) of online teaching from the perspective of agricultural faculty members at Arak University. This qualitative study employed a focus group method. The research population consisted of faculty members from the College of Agriculture at Arak University, from which 20 participants were selected through purposive sampling. The validity of the research was established through a detailed description of the procedures and processes, along with respondent validation, while its reliability was assessed using inter-coder agreement. The findings identified 17 concepts as strengths, 16 as weaknesses, 6 as opportunities, and 6 as threats. The strengths of online teaching were categorized into three main areas: virtual education management, education during crises, and educational tools and technologies. The weaknesses fell into four principal categories: deficiencies in practical training, shortcomings in student assessment, inadequate facilities and infrastructure, and communication challenges. Furthermore, opportunities were grouped into three categories: remote communication, expanded access to education, and cost efficiency. Conversely, threats were classified into two categories: technological threats and educational threats. This research offers practical implications for universities and instructors who must adopt distance teaching during crisis situations. The findings can inform the design of more resilient educational programs, the development of effective support strategies, and the enhancement of teaching quality in online environments.تدریس برخط به کلاسهایی اشاره دارد که در آنها تمامی فعالیتهای یادگیری به صورت برخط و بدون نیاز به جلسات حضوری برگزار میشود. هدف اصلی این پژوهش، آسیبشناسی تدریس برخط از دیدگاه اعضای هیات علمی کشاورزی دانشگاه اراک بود. پژوهش حاضر از نوع کیفی است و با بهکارگیری روش گروه کانونی اجرا شده است . جامعهی آماری پژوهش اعضای هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه اراک بودند که از میان آنها 20 عضو هیئت علمی با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. روایی پژوهش را تشریح دقیق فرآیندها و اعتباریابی مشارکتکنندگان تأمین کرد و پایایی آن نیز با معیار توافق بین کدگذاران سنجیده شد . یافتههای پژوهش به شناسایی 17 مفهوم بهعنوان نقاط قوت، 16 مفهوم بهعنوان نقاط ضعف، 6 مفهوم بهعنوان فرصت و 6 مفهوم بهعنوان تهدید منجر شد. نقاط قوت تدریس برخط در سه مقولۀ اصلی مدیریت آموزش مجازی، آموزش در شرایط بحران و ابزارها و فناوریهای آموزشی و نقاط ضعف آن در چهار مقولۀ اصلی ضعف آموزش عملی، ضعف ارزیابی آموختههای دانشجویان، ضعف امکانات و ضعف ارتباطات دستهبندی شدند. همچنین فرصتهای تدریس برخط در سه مقولۀ ارتباط از دور، دسترسی به آموزش و صرفهجوئی مالی و تهدیدهای آن در دو مقولۀ تهدیدهای فناوری و تهدیدهای آموزشی طبقهبندی شدند. این پژوهش دلالتهای کاربردی برای دانشگاهها و استادانی دارد که ناگزیر به برگزاری تدریس از دور در شرایط بحرانی هستند. یافتهها میتواند به طراحی برنامههای آموزشی مقاومتر، تدوین راهبردهای پشتیبانی مؤثر و بهبود کیفیت آموزش در محیطهای برخط کمک کند.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106174_6990600f25b8ca837388735b8ae7af06.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Analysis of Drought Status and its Impacts on Groundwater Resources in Karkheh Catchment in Kermanshah Provinceتحلیل روند خشکسالی و اثرات آن بر منابع آب زیر زمینی حوزه آبریز کرخه ی استان کرمانشاه2953128340810.22059/ijaedr.2021.326366.669057FAآفاقویسیگروه اموزشی مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران ، کرج، ایرانناصرمطیعیگروه اموزشی مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران ، کرج، ایران.خلیلکلانتریگروه اموزشی مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران ، کرج، ایران.Journal Article20210628Drought as a natural and inevitable phenomenon, frequently occurs in the different regions of Iran and It leads to economic, social, and environmental damages. One of the drought damages is the reduction of groundwater resources. The main aim of this study was to investigate the effects of drought on groundwater resources in Karkhe catchment in Kermanshah province. In this study, meteorological drought status of the region was studied using SPI index and its derived criteria such as number of years of exposure to drought, longest drought period and magnitude of drought period in 30 years’ period (1986-2016). Then Mann-Kendall tests and Sen's slop were used to investigate the trend of changes in the spi index and groundwater level. Finally, the effect of drought on groundwater drop was investigated using Pearson correlation coefficient. The results showed that the trend of drought is not significant, but the trend of groundwater depletion was significant and, it has become more intense over time. The results also showed that drought have no significant impact on groundwater depletion in the study area and it seems that the role of overexploitation of groundwater resources is more important than drought effects. Hence, development of low-water-use crops and development of watershed and aquifers feeding activities were proposed as practical policies.خشکسالی به عنوان یک بلای طبیعی و پدیدهای اجتناب ناپذیر از دیرباز در مناطق مختلف ایران به وقوع پیوسته و خسارات زیادی در زمینههای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی به همراه داشته است. از جمله خسارات خشکسالی، افت سطح آب زیر زمینی است. هدف اصلی این تحقیق بررسی تأثیر خشکسالی بر منابع آب زیر زمینی حوضه آبریز کرخه در استان کرمانشاه بود. در این تحقیق، وضعیت خشکسالی هواشناسی منطقه با استفاده از شاخص SPI و معیارهای مشتق شده از آن مانند تعداد سالهای مواجهه با خشکسالی، طولانی ترین دوره خشکسالی و بزرگی دوره خشکسالی در دوره 30 ساله و بازه زمانی 1395-1365، مورد مطالعه قرار گرفت. وضعیت خشکسالی آب زیر زمینی نیز با استفاده از شاخصGRI در این دوره مورد بررسی قرار گرفت و تغییرات آن با تغییرات شاخص SPI مقایسه شد. به منظور بررسی روند تغییرات سطح آبهای زیر زمینی و شاخص SPI از آزمون من- کندال و شیب سن استفاده شد و در پایان، تأثیر خشکسالی بر افت منابع آب زیر زمینی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد، خشکسالی در منطقه مورد مطالعه از روند معنیداری برخوردار نیست اما روند افت سطح منابع آبهای زیر زمینی معنیدار بوده و با گذشت زمان شدت آن بیشتر شده است. همچنین نتایج نشان داد خشکسالی تاثیر چندانی بر افت منابع آب زیر زمینی در منطقه مورد مطالعه ندارد و به نظر میرسد سهم برداشت بی رویه از منابع آب زیر زمینی در افت سطح آبخوان به مراتب بیشتر از خشکسالی است. توسعه کشت محصولات کم آب بر و توسعه فعالیتهای مرتبط با آبخیز داری و آبخوانداری در منطقه از پیشنهادهای این پژوهش بود.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_83408_2b9fb4fde42f149037c2837da168f433.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Investigation of the interactive impacts of exchange and inflation rates on the export of agricultural productsand food stuff in Mazandaran provinceبررسی اثر متقابل نرخ ارز و نرخ تورم بر صادرات محصولات کشاورزی و مواد غذایی استان مازندران31332810406210.22059/ijaedr.2025.388231.669346FAسید مجتبیمجاوریانگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.فوادعشقیگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.ماریاشاهنوریگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.0009-0009-0860-1365Journal Article20250113The relationship between inflation and the exchange rate has long been a subject of significant interest in economics, particularly in volatile economies such as Iran, where exchange rate fluctuations can substantially affect the general price level. This study examines the moderating effect of inflation on the relationship between the exchange rate and exports of agricultural and food products from Mazandaran Province. The research covers the period from March 2018 to March 2023, utilizing data from nine major export destination countries. A panel data model was employed, and after performing the Hausman test, the fixed-effects method was selected for estimation. The findings indicate that the relative position of the exchange rate compared to the monthly inflation rate affects not only the level of exports but also the slope of the exchange rate's impact. On average, when monthly exchange rate growth exceeds monthly inflation, the value of exports is approximately $250,000 higher than when exchange rate growth is lower than inflation. Moreover, under these conditions, the effect of the exchange rate on exports is nearly three units lower, suggesting greater elasticity of exports to the exchange rate in such a scenario.Based on these results, it is recommended to pursue managed exchange rate liberalization to facilitate alignment with the inflation rate, while support for vulnerable groups should be provided through mechanisms other than administrative exchange rate stabilization. Future studies are also advised to account for possible shifts in export behavior by incorporating inflation and its relative growth into their modeling frameworks.رابطهی بین تورم و نرخ ارز همواره از موضوعات جذاب اقتصاد بوده و در اقتصادهای پرنوسانی مانند ایران از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ چرا که نوسانات نرخ ارز میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سطح عمومی قیمتها بگذارد. هدف این مطالعه، بررسی اثر تعدیلگر نرخ تورم بر رابطه بین نرخ ارز و صادرات محصولات کشاورزی و مواد غذایی استان مازندران است. دوره تحقیق از فروردین ۱۳۹۷ تا اسفند ۱۴۰۱ در نظر گرفته شده و دادههای مربوط به ۹ کشور مهم مقصد صادراتی استان مورد استفاده قرار گرفتهاند. الگوی اقتصادسنجی بهکاررفته از نوع دادههای پانل است که پس از اجرای آزمون هاسمن، روش اثرات ثابت برای برآورد انتخاب شد.یافتهها نشان میدهند که وضعیت نسبی نرخ ارز در مقایسه با نرخ تورم ماهانه نهتنها بر سطح صادرات، بلکه بر شیب تأثیر نرخ ارز نیز مؤثر است. بهطور متوسط، هنگامی که رشد ماهانه نرخ ارز بالاتر از نرخ تورم ماهانه باشد، ارزش صادرات حدود ۲۵۰ هزار دلار بیشتر از حالتی است که رشد نرخ ارز کمتر از تورم باشد. همچنین در این شرایط، تأثیر نرخ ارز بر صادرات نزدیک به ۳ واحد کمتر برآورد شد که بیانگر کشش بیشتر صادرات نسبت به نرخ ارز در چنین وضعیتی است.بر این اساس، آزادسازی مدیریتشده نرخ ارز بهگونهای که امکان هماهنگی با نرخ تورم را فراهم کند، پیشنهاد میشود. همچنین حمایت از گروههای آسیبپذیر میبایست از طریق سازوکارهایی غیر از تثبیت دستوری نرخ ارز انجام گیرد. در پژوهشهای آتی نیز توصیه میشود امکان تغییر رفتار صادرات با در نظر گرفتن نرخ تورم و رشد نسبی آن در طراحی مدلها مورد توجه قرار گیرد.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_104062_a84fca250222d30b3e2a3f2803b2d36c.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Science mapping on blockchain in the agriculture sector based on international researchترسیم و تحلیل نقشه علمی توسعه بلاکچین در بخش کشاورزی بر اساس تحقیقات بینالمللی32935510520110.22059/ijaedr.2025.395265.669374FAالهامفهامپژوهشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی، تهران، ایرانJournal Article20250517In the contemporary world, agricultural digitalization — including the application of blockchain technology — can serve as a transformative solution for enhancing productivity and sustainability in agricultural systems. This study aims to map and analyze the scientific landscape of blockchain development in agriculture based on international research. It is a quantitative, applied research that employs scientometric methods, utilizing bibliometric analysis and the biblioshiny tool in RStudio. To achieve the research objective, a systematic review was first conducted to identify blockchain applications in agriculture. Then, a search strategy was designed and finalized for the Scopus citation database, and relevant data were extracted. Based on the systematic review, blockchain applications in agriculture were categorized into four domains: 1. Agricultural and food supply chain management; 2. Data transparency and security; 3. Financial services and smart contracts; 4. Sustainable development. The bibliometric analysis reveals that attention to blockchain in agriculture has expanded significantly in recent years, with a clear shift toward smart and innovative applications. India and China emerge as leading, influential countries with a pivotal mediating role in scientific development and international collaboration. Furthermore, the integration of the Internet of Things with blockchain has been identified as an emerging and important topic. Considering the key thematic clusters identified, greater emphasis should be placed on data security and sustainable development in future blockchain research in agriculture.در جهان امروز، هوشمندسازی کشاورزی از جمله کاربرد بلاکچین در بخش کشاورزی میتواند بهعنوان راهحلی تحولآفرین برای افزایش بهرهوری و پایداری در نظامهای کشاورزی مطرح شود. پژوهش حاضر با هدف ترسیم و تحلیل نقشه علمی توسعه فناوری بلاکچین در بخش کشاورزی بر اساس تحقیقات بینالمللی انجام شده است. این پژوهش کمّی و کاربردی است که با استفاده از روش علمسنجی و بهرهگیری از نرمافزار RStudio با استفاده از تحلیل بیبلیومتریک و ابزار بیبلیوشاینی انجام شده است. برای تحقق هدف، ابتدا بهمنظور شناسایی کاربردهای بلاکچین در کشاورزی از بررسی مستندات و مرور سیستماتیک استفاده شد. سپس برای انجام تحلیل بیبلیومتریک، استراتژی جستجو در پایگاه استنادی اسکوپوس تدوین و نهاییسازی شد و با اجرای آن دادههای مربوطه استخراج شدند. بر اساس نتایج مرور سیستماتیک، کاربردهای بلاکچین در کشاورزی در چهار حوزه (شامل مدیریت زنجیره تأمین کشاورزی- مواد غذایی؛ شفافیت و امنیت دادهها؛ خدمات مالی و قراردادهای هوشمند؛ و توسعه پایدار) شناسایی شدند. نتایج تحلیل بیبلیومتریک، بیانگر آن است که توجه به فناوری بلاکچین در بخش کشاورزی طی سالهای اخیر گسترش یافته است و حرکت از مدلهای سنتی به سوی کاربردهای هوشمند و نوین مشاهده میشود. کشورهای هند و چین جزء کشورهای پیشرو، تأثیرگذار و دارای نقش واسطهای مهم در توسعه علمی و همکاریهای بینالمللی میباشند. تلفیق فناوری اینترنت اشیا با بلاکچین از جمله موضوعات جدید و مهم میباشد و با توجه به خوشههای مهم موضوعی نیاز است موضوعات امنیت دادهها و توسعه پایدار در تحقیقات حوزه بلاکچین بیشتر موردتوجه قرار گیرند.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105201_d046137d95934d87da59a347d19b2bda.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Evaluation of the Damage Caused by Reduced Flow of the Harirod River on Groundwater and Agricultural Farming in the Sarakhs Plainارزیابی خسارت کاهش دبی رودخانه هریرود بر آبهای زیرزمینی و کشاورزی زراعی در دشت سرخس35737510618110.22059/ijaedr.2026.391392.669361FAحامداکبرپورگروه اقتصاد کشاورزی ، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانسعیدیزدانیگروه اقتصاد کشاورزی ، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانحامدرفیعیگروه اقتصاد کشاورزی ، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانایرجصالحگروه اقتصاد کشاورزی ، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانJournal Article20250308The Harirod River, a key water resource for the Sarakhs Plain, has experienced an average flow reduction of over 63% in the past two decades due to a combination of natural and anthropogenic factors. This decline in river flow has led to numerous environmental consequences, including a drop in groundwater levels, increased dust storms, and land subsidence in the plain. These impacts have been further exacerbated by transboundary actions, such as the construction of the Salma Dam in Afghanistan, significantly affecting the livelihoods of farmers and the environment in the Sarakhs Plain. This situation underscores the necessity of evaluating the economic consequences of reduced shared water resources. This study hypothesizes that if the policy of transferring water from agricultural to domestic use in the Doosti Dam had not been implemented, and if the water available to farmers in the Sarakhs Plain had been allocated according to the treaty (equivalent to one-third of the Harirod River's inflow), the extent of damage to the agricultural sector and groundwater resources in the Sarakhs Plain due to reduced river flow could have been determined.h Method.رودخانه هریرود، بهعنوان یکی از منابع آبی حیاتی دشت سرخس، طی دو دهه گذشته بر اثر عوامل طبیعی و انسانی با کاهشی بیش از ۶۳ درصدی در میانگین دبی مواجه شده است. این کاهش، پیامدهای طبیعی شدیدی نظیر افت سطح آبهای زیرزمینی، افزایش ریزگردها و فرونشست زمین را در پی داشته که با اقدامات فرامرزی همچون احداث سد سلما در افغانستان تشدید شده و تأثیرات عمیقی بر معیشت کشاورزان و محیطزیست منطقه گذاشته است. این شرایط، لزوم ارزیابی اقتصادی پیامدهای ناشی از کاهش منابع آبی مشترک را پررنگ میسازد. مطالعه حاضر با بهکارگیری مدل برنامهریزی ریاضی مثبت و با فرض عدم انتقال آب کشاورزی به شرب در سد دوستی و تخصیص یکسوم آورده رودخانه طبق معاهده به کشاورزان، به برآورد خسارتهای ناشی از کاهش دبی در بازه ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۰ پرداخته است. یافتهها نشان میدهد کاهش دبی، خسارتی تجمعی معادل ۷٬۰۳۶ میلیارد ریال به بخش کشاورزی زراعی و ۸٬۲۱۹ میلیارد ریال به منابع آب زیرزمینی وارد کرده و سطح زیرکشت را نیز ۵۰٬۳۷۵ هکتار نسبت به دوره پایه کاهش داده است. با توجه به این برآوردها، نتایج این مطالعه میتواند بهعنوان پشتوانهای علمی و حقوقی برای افزایش قدرت چانهزنی ایران در دیپلماسی آب و پیگیری جبران خسارات از کشور بالادستی در مجامع بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106181_96d620bb5c645f6661c70d899f7ff54a.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Analyzing the Role of Media in Enhancing Farmers’ Water Literacy in Sahneh Countyتحلیل جایگاه رسانههای اجتماعی-ارتباطی در تقویت سواد آبی کشاورزانِ شهرستان صحنه37739810656210.22059/ijaedr.2025.393076.669369FAزیباامجدیانگروه ترویج و آموزش کشاورزی پایدار و منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانلالهصالحیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.کیومرثزرافشانیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.Journal Article20250408Enhancing farmers' water literacy through media is recognized as one of the most effective approaches to sustainable water resource management in the agricultural sector. However, research on the impact of different media on farmers' water literacy remains limited, which constrains the effectiveness of communication planning. This study aimed to analyze the role of media in enhancing the water literacy of farmers in Sahneh County, Kermanshah Province (N=17,383). The sample size was determined as 234 using Cochran’s formula, selected through cluster sampling from 188 villages across two districts and seven rural sub-districts. Data were collected using a researcher-designed questionnaire in three sections. Its face and content validity were confirmed by subject experts and the research team, and its reliability was verified by Cronbach’s alpha coefficient (α ≥ 0.78). Data analysis was conducted using IBM SPSS Statistics 27. The findings revealed that social media (β = 0.268) had the greatest impact, followed by agricultural extension agents (β = 0.169) as the second most influential source. Furthermore, television (β = 0.155) and lead farmers (β = 0.118) were also identified as significant predictors. These four media collectively explained 24.8% of the variance in farmers' water literacy. The results provide strategies for designing effective communication programs to enhance farmers' water literacy and institutionalize sustainable water consumption behaviors by utilizing appropriate media<em>.</em>تقویت سواد آبی کشاورزان از طریق رسانهها، یکی از رویکردهای اثربخش در مدیریت پایدار منابع آب بخش کشاورزی شناخته میشود. با این حال، پژوهشها دربارهی تاثیر رسانههای مختلف بر سواد آبی کشاورزان محدود است و این امر، اثربخشی برنامهریزیهای ارتباطی را کاهش میدهد. بنابراین، هدف این پژوهش تحلیل جایگاه رسانهها در تقویت سواد آبی کشاورزان شهرستان صحنه در استان کرمانشاه بود (17383 =N). حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 234 نفر تعیین شد و نمونهها از طریق روش نمونهگیری خوشهای از میان 188 روستای این شهرستان انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامهای محققساخته در سه بخش بود که روایی ظاهری و محتوایی آن توسط متخصصان و بازبینی گروه پژوهش تأیید شد. پایایی ابزار نیز با ضریب آلفای کرونباخ برای بخشهای مختلف مورد تایید قرار گرفت (78/0≤ α). دادهها در محیط نرمافزار IBM-SPSS<sub>Ver27</sub> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتهها نشان داد که شبکههای اجتماعی با ضریب بتای 268/0 بیشترین تأثیر را در ارتقاء سواد آبی کشاورزان دارد. پس از آن، کارشناسان کشاورزی (مروجان) با ضریب بتای 169/0 به عنوان دومین منبع اطلاعاتی موثر شناسایی شدند. در نهایت، تلویزیون (155/0 = β) و کشاورزان پیشرو (118/0 = β) نیز به عنوان رسانههای پیشبینیکننده سواد آبی شناخته شدند. این چهار رسانه در مجموع ۲۴٫۸ درصد از واریانس سواد آبی کشاورزان را تبیین کردند. نتایج این پژوهش راهکارهایی برای طراحی برنامههای ارتباطی مؤثر ارائه میدهد تا با بهکارگیری رسانههای مناسب، سواد آبی کشاورزان افزایش یابد و رفتارهای مصرف پایدار آب در آنان نهادینه شود.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_106562_36d45ecf786fc2fb05536bc98d1df71b.pdfانتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران2008-483856420251222Exploring the Barriers and Constraints to the Adoption of the Dry Direct-Seeded Rice System among Paddy Farmersواکاوی موانع و چالش های بهکارگیری سیستم خشکهکاری برنج در میان شالیکاران39941910589910.22059/ijaedr.2026.407996.669408FAمرتضیپاشاگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.فاطمهرزاقیگروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایرانطاهرعزیزی خالخیلیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.محمد مهدیمردانشاهیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایرانJournal Article20251215Given the issue of intensifying climate change and growing environmental risks, the adoption of dry direct-seeded rice (Dry-DSR) cultivation has increasingly been recognized as a strategic approach for reducing water and labor inputs while maintaining crop performance. This system has become particularly important in efforts to strengthen national food security<strong>.</strong> This study aims to identify and prioritize the key barriers to the adoption of the Dry-DSR system among rice farmers in eastern Mazandaran Province during the 2022–2023 cropping season. This research is applied in purpose and follows a descriptive–survey design. The target population consisted of 27292 rice farmers in eastern Mazandaran., that sample size of 294 respondents was determined, and participants were selected using proportionate multistage random. Data were collected using a researcher-designed questionnaire based on the PESTEL framework, and reliability was confirmed through Cronbach’s alpha coefficients exceeding 0.7. Data analysis was carried out using Confirmatory Factor Analysis (CFA) with the Partial Least Squares (PLS) method in SmartPLS version 3.0. Results from the factor analysis revealed that among the six PESTEL dimensions, economic barriers (0.897) were the most influential factor shaping farmers’ reluctance to adopt Dry-DSR. This was followed by political (0.837), environmental (0.813), legal (0.808), technological (0.731), and social (0.727) barriers. Within the economic dimension, “insufficient governmental banking facilities and credit” emerged as the most critical constraint, while within the political dimension, “lack of governmental oversight of groundwater extraction” was identified as the primary barrier.<strong> </strong>The findings indicate that the major obstacles to adopting the Dry-DSR system in the region stem not from limited awareness or technological shortcomings, but rather from structural issues related to agricultural financing and water governance. Accordingly, the successful promotion and expansion of Dry-DSR cultivation will require policy measures such as providing long-term subsidized loans and strengthening monitoring and enforcement mechanisms within water resource management regulations.باتوجه به تشدید تغییرات اقلیمی و مخاطرات محیطی، امروزه ضرورت پذیرش سیستم خشکهکاری برای کاهش مصرف آب و نیروی کار و در عین حال حفظ عملکرد، بهمنظور تامین امنیت غذایی کشور، مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر یک مطالعه پیمایشی و توصیفی است که با هدف شناسایی و اولویتبندی مهمترین موانع پذیرش سیستم خشکهکاری برنج در میان شالیکاران شرق استان مازندران در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ انجام شد. جامعه آماری تحقیق شامل بهرهبرداران شالیکار شرق استان مازندران (۲۷۲۹۲ نفر) بود. نمونه مورد مطالعه ۲۹۴ نفر بودند که با روش نمونهگیری تصادفی چندمرحلهای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (بالاتر از 7/0) تأیید شد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل عاملی تأییدی و بر اساس مدل شش بُعدیPESTEL انجام شد. بر اساس نتایج، موانع اقتصادی با ضریب مسیر 897/0 بهعنوان مؤثرترین مانع در بهکارگیری سیستم خشکهکاری شناخته شد. پس از آن بهترتیب موانع سیاسی (837/0)، زیستمحیطی (813/0)، قانونی (808/0)، تکنولوژیکی (731/0) و اجتماعی (727/0) قرار گرفتند. در بُعد موانع اقتصادی، «کافی نبودن تسهیلات و اعتبارات بانکی دولتی» و در بُعد موانع سیاسی، «عدم نظارت دولت در برداشت آب منابع زیرزمینی» بهعنوان مهمترین متغیرها شناسایی شدند. نتیجهگیری کلی پژوهش حاکی از آن است که موانع بهکارگیری سیستم خشکهکاری در منطقه، بیش از آنکه ریشه در ضعف آگاهی یا تکنولوژیکی داشته باشد، ریشه در مشکلات ساختاری در سطوح تأمین مالی و حکمرانی آب دارد. بنابراین، توسعه موفقیتآمیز این سیستم نیازمند اتخاذ سیاستهایی چون تخصیص وامهای بلندمدت و یارانهای و نیز تقویت نظارت بر اجرای قوانین و سیاستهای مدیریت منابع آب است.https://ijaedr.ut.ac.ir/article_105899_eb83fc12b959399fee1bb055dd24aba4.pdf