انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 56 3 2025 11 22 Economic-environmental study of the symbiosis pattern of rice with fish and duck in Guilan province بررسی اقتصادی-زیست محیطی الگوی هم زیستی کشت توام برنج با ماهی و اردک در استان گیلان 213 228 95617 10.22059/ijaedr.2024.367745.669269 FA شیوا غزنوی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران سعید یزدانی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران حامد رفیعی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران ایرج صالح گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران اشکان نبوی پله سرائی دانشگاه فنی-DTU دانمارک. Journal Article 2023 11 26 Rice, as a strategic commodity, constitutes a major share of Iran’s national food basket. Integrated farming systems—such as rice–fish and rice–fish–duck—are considered innovative approaches to sustainable agriculture, reducing dependence on chemical inputs through biological interactions. The objective of this study was to comparatively evaluate the economic profitability and environmental impacts of these systems versus rice monoculture. Conducted during the 2022–2023 crop year across six counties in Guilan Province, the research collected data from 361 questionnaires, using convenience sampling for monoculture farmers and a complete census for integrated farming practitioners. Findings indicated the overall superiority of integrated systems. Economically, they provide continuous income streams throughout the year, supporting rural households, while monoculture income remains seasonal. Environmentally, Life Cycle Assessment (LCA) showed that diesel fuel consumption was the main contributor to ecological footprints; however, the rice–fish–duck system, benefiting from ducks’ natural aeration, consumed less diesel than the rice–fish system, thus offering greater environmental advantages. Overall, the rice–fish–duck system is recommended as a model that simultaneously enhances economic and environmental sustainability in Guilan’s paddy fields. Its successful implementation requires integrated policymaking, support for low-consumption technologies (e.g., solar-powered aerators), and targeted extension programs. برنج به‌عنوان یک کالای استراتژیک، سهم عمده‌ای در سبد غذایی ایران ایفا می‌کند. نظام‌های کشت تلفیقی، مانند برنج-ماهی و برنج-ماهی-اردک، رویکردی نوین در کشاورزی پایدار به شمار می‌روند که با بهره‌گیری از کنش‌های زیستی، وابستگی به نهاده‌های شیمیایی را کاهش می‌دهند. هدف این پژوهش، ارزیابی مقایسه‌ای سودآوری اقتصادی و پیامدهای زیستمحیطی این دو نظام تلفیقی در مقابل کشت تک‌محصولی برنج است.این مطالعه در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در شش شهرستان استان گیلان (آستانه اشرفیه، رشت، صومعه‌سرا، لاهیجان، فومن و رضوانشهر) اجرا شد. داده‌ها از طریق تکمیل ۳۶۱ پرسشنامه گردآوری شدند که برای کشت تک‌محصولی از روش نمونه‌گیری در دسترس و برای کشت‌های تلفیقی از روش سرشماری کامل بهره‌برداری شد.یافته‌ها حاکی از برتری مطلق نظام‌های تلفیقی بود. از نظر اقتصادی، این نظام‌ها با ایجاد جریان درآمدی مستمر در طول سال، نقش اقتصادی ممتازی برای خانوارهای روستایی ایفا می‌کنند؛ درحالی‌که درآمد کشت تک‌محصولی برنج ماهیتی فصلی و مقطعی دارد. از منظر زیستمحیطی، ارزیابی چرخه زندگی نشان داد که مصرف سوخت دیزل، عامل کلیدی در تشدید ردپای بوم‌شناختی این نظام‌هاست. با این حال، نظام برنج-ماهی-اردک به‌لطف نقش اردک در هوادهی طبیعی، مصرف سوخت دیزل کم‌تری نسبت به نظام برنج-ماهی داشت و از مزیت زیستمحیطی برجسته‌تری برخوردار بود.در مجموع، نظام کشت تلفیقی برنج-ماهی-اردک، به‌عنوان الگویی که هم‌زمان پایداری اقتصادی و زیستمحیطی را ارتقا می‌بخشد، برای توسعه در شالیزارهای استان گیلان توصیه می‌شود. اجرای موفقیت‌آمیز این الگو مستلزم سیاست‌گذاری یکپارچه، حمایت از فناوری‌های کم‌مصرف (مانند هواده‌های خورشیدی) و برنامه‌ریزی ترویجی هدفمند است. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_95617_c346d23fb891bda0198aace14ac82879.pdf