انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 48 2 2017 06 22 Determining the efficiency rank of irrigated crops in Iranian agricultural sector تعیین رتبه ی کارایی محصولات زراعی آبی در بخش کشاورزی ایران 227 240 62742 10.22059/ijaedr.2017.62742 FA علی شهنوازی گروه تحقیقات روستایی و اقتصاد کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران Journal Article 2015 07 22 In the agricultural sector generally indices such as performance and production are used for assessing and ranking of different regions and products but using these indicators since all dimensions and production costs are not considered, can cause an error in agricultural planning. To resolve the issue in this study data envelopment analysis models including the basic model, cross efficiency method and mixed integer programming was used to rank 27 irrigated crops in agricultural sector of Iran. The required data were obtained from the Ministry of agricultural jihad for crop year 2011-2012 which includes information about the seed, manure, fertilizers, pesticides, labor and water. On output side the gross margin and yield were used as indicators for profitability and production. The results showed that if the goal is to increase profitability in the agriculture sector, then the cultivation of vegetables, industrial crops, cucurbits, beans, forage plants and cereals are top priority, respectively. But if the aim is to increase the total production, in that case the priority must be forage plants, vegetables, industrial crops, cucurbits, cereals and beans. The common finding of different models was that the crops with high consumption of water, summer soybean than spring soybean and short-grain rice than other types of rice had a better rank. در بخش کشاورزی معمولاً از شاخص­هایی چون عملکرد و تولید برای ارزیابی و رتبه­بندی مناطق و محصولات مختلف استفاده می­شود ولی استفاده از این شاخص­ها ازآنجاکه تمام ابعاد هزینه­ای و تولیدی را در نظر نمی­گیرند؛ می­تواند در برنامه­ریزی­های کشاورزی ایجاد خطا نماید. به‌منظور رفع این موضوع پژوهش پیش­رو با استفاده از الگوهای تحلیل پوششی داده­ها شامل الگوی پایه، کارایی متقاطع، اَبَر کارایی و اعداد صحیح به رتبه­بندی 27 محصول زراعی آبی در بخش کشاورزی ایران پرداخته است. داده­های مورد نیاز از آمارنامه­های وزارت جهاد کشاورزی برای سال زراعی 91-1390 تهیه‌شده و دربرگیرنده­ی اطلاعات مربوط به بذر، کودهای حیوانی و شیمیایی، سموم، نیروی کار و آب می­باشد. در طرف ستانده نیز از سود ناخالص و عملکرد به­عنوان شاخص­هایی برای سودآوری و تولید استفاده گردید. یافته­های پژوهش نشان داد که اگر هدف در زراعت آبی، افزایش سودآوری است در آن صورت کشت سبزیجات، محصولات صنعتی، محصولات جالیزی، حبوبات، نباتات علوفه­ای و غلات به ترتیب در اولویت کشت قرار داشته ولی چنانچه هدف افزایش تولید کل می­باشد در آن صورت اولویت باید به ترتیب به نباتات علوفه­ای، سبزیجات، محصولات صنعتی، محصولات جالیزی، غلات و حبوبات داده شود. یافته­ی مشترک روش­های مختلف مورد استفاده، شناسایی وضعیت مناسب برای محصولات با مصرف آب بالا، سویا تابستانه نسبت به سویا بهاره و برنج دانه کوتاه نسبت به سایر انواع برنج در رتبه­بندی­ها بود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_62742_2454eb1c5a39170454c83f8ae77acb34.pdf