انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 2-41 3 2010 11 22 Analysis of Sustainability of Family and Rural Production Cooperative Farming Systems (Case Study: Agh-Ghala Township: Golestan Province) تحلیل پایداری نظام‌های بهره‌‌برداری زراعی خانوادگی و تعاونی‌های تولید روستایی (مطالعه موردی: شهرستان آق‌قلا) 323 333 22303 FA سید حسن مطیعی لنگرودی دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران محمدرضا رضوانی دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران حسنعلی فرجی سبکبار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران علیرضا خواجه شاهکوهی دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران/ دانشگاه گلستلان Journal Article 1970 01 01 The overuse of agricultural production inputs during recent decades with the aim of increasing crop yield the consequent deterioration of the environment are serious concerns that redouble the importance of more careful attention to the sustainability of farming systems and continuous production, accompanied by the conservation of natural resources. In this regard, family and rural production cooperative farming systems are considered as the most important and extensive agricultural farming systems. An identification of the type of more sustainable farming systems as well as factors affecting the sustainability of the system is a key to achieve rural sustainable development. This research was therefore conducted with the aim of examining and analyzing the sustainability of family and rural production cooperative farming systems in Agh-Ghala city. The research methodology employed in the study was a survey method and the required data collected and analyzed using questionnaire and cross-sectional/multi-stage stratified sampling during the 2008-2009 growing seasons from 190 farmers in the family group and from 150 farmers from the cooperative group in Agh-Ghala city. The research results revealed that 14.7 % of the farmers in the farming systems under study (whether family or cooperative group) were in a highly unsustainable state, 42.1% in unsustainable state, 22.1% in a partly sustainable state, 20.3% in a sustainable state and finally only 9% in a highly sustainable state. In addition, a comparison of the average sustainability of these two farming systems indicated that the sustainability level of the cooperative farming system in terms of different ecological, economic, and environmental dimensions is in a more appropriate standing than the family farming system. Also, the results of Path Analysis for causal explanation of factors affecting the farming system sustainability showed that the six variables "investment" "age of farmer" "level of participation" "size of farmland" "access to inputs" and "access to farm machinery" exert direct effects while the variables "access to agricultural information resources" and " farmers'' literacy level " indirect effects on sustainability. به کارگیری بی‌رویه نهاده‌های تولیدی به منظور افزایش عملکرد محصول طی دهه‌های اخیر و در نتیجه تخریب محیط زیست از یک طرف و ضرورت استمرار تولید در راستای امنیت غذایی از طرف دیگر، اهمیت توجه به پایداری نظام‌های بهره‌برداری را دو چندان کرده است. دراین میان نظام بهره‌‌برداری خانوادگی و تعاونی‌های تولید روستایی از جمله مهمترین و گسترده‌ترین نظام‌های بهره‌برداری زراعی محسوب می‌شوند که شناسایی میزان پایداری و تبیین عوامل مؤثر بر پایداری این نظام‌ها، موضوع مهم و کلیدی در نیل به توسعه پایدار روستایی محسوب می‌شود، در این راستا پژوهش حاضر در شهرستان آق‌قلا با هدف بررسی و تحلیل پایداری نظام‌‌های بهره‌‌برداری زراعی خانوادگی و تعاونی‌های تولید روستایی انجام گرفت. رویکرد غالب پژوهش، پیمایشی است و داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه و بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی چند مرحله‌ای، ‌به صورت مقطعی در سال زراعی 88-1387 از 190 بهره‌بردار در گروه خانوادگی و 150 بهره‌بردار در گروه تعاونی در شهرستان آق‎قلا گردآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد 7/14 درصد بهره‌‌برداری‌های مورد مطالعه (اعم از تعاونی و خانوادگی) در وضعیت بسیار ناپایدار، 1/42 درصد ناپایدار، 1/22 درصد در وضعیت پایداری متوسط، 3/20 در وضعیت پایدار و بالاخره تنها 9/0 درصد از بهره‌برداران در وضعیت بسیار پایدار می‌باشند. همچنین مقایسه میانگین پایداری دو نظام بهره‌برداری مورد مطالعه نشان داد میزان پایداری نظام بهره‌برداری تعاونی در ابعاد سه‌گانه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی نسبت به نظام بهره‌‌برداری خانوادگی از وضعیت بهتری برخوردار است. همچنین نتایج تحلیل مسیر برای تبیین علی عوامل مؤثر بر پایداری نظام‌‌های بهره‌‌برداری نشان داد که 6 متغیر سرمایه‌گذاری، سن بهره-بردار، میزان مشارکت، اندازه زمین زراعی، دسترسی به نهاده‌ها و ماشین آلات دارای اثرات مستقیم و متغیرهای بهره‌‌برداری از منابع اطلاعاتی کشاورزی و سطح سواد بهره‌برداران، به طور غیرمستقیم بر سطح پایداری نظام‌های بهره‌برداری زراعی تأثیرگذار هستند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_22303_e092bc638d5b218efff09a754b2c92e2.pdf