انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 57 2 2026 06 22 Examining the Short-Term Dynamics of Income Mobility among Iranian Households under Stagflationary Conditions: Is Poverty a Trap? بررسی پویایی‌های کوتاه‌مدت تحرک درآمدی خانوارهای ایرانی در شرایط رکود تورمی: آیا فقر یک تله است؟ 385 404 108510 10.22059/ijaedr.2026.411188.669424 FA اسماعیل پیش بهار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0001-7826-5437 زکیه داودنیا گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0005-9623-8957 محمد قهرمان زاده گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0003-0993-9244 جواد حسین زاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-7023-2355 آرش دور اندیش گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-7858-6644 Journal Article 2026 02 17 Income mobility is a key indicator of economic dynamism and plays an important role in assessing inequality and households’ opportunities for economic advancement. This study examines the patterns of intragenerational income mobility among urban and rural households in Iran during the period 2021–2023 using income decile transition matrices, the Shorrocks mobility index, and panel regression models. The results indicate that the highest degree of income movement occurs within the middle deciles, whereas the lowest and highest deciles exhibit relatively greater stability. In other words, low-income and high-income households are more likely to remain in their initial income positions than households in the middle of the income distribution. A comparison between urban and rural areas reveals a broadly similar mobility pattern, although differences exist in the magnitude of mobility and the factors determining it. Lower-income urban households experience less mobility than their rural counterparts, while rural households are more sensitive to demographic characteristics and economic conditions. The panel regression results confirm the significant roles of the household head’s age, household size, asset ownership, internet access, expenditure patterns, and macroeconomic variables in shaping income positions and decile mobility. Inflation, particularly in urban areas, emerges as one of the most important barriers to upward income mobility. These findings highlight the need for targeted regional policies aimed at controlling inflation, strengthening real household incomes, improving access to assets, and expanding information infrastructure to enhance opportunities for income mobility. تحرّک درآمدی یکی از شاخص‌های کلیدی پویایی اقتصادی است و نقش مهمی در ارزیابی نابرابری و فرصت‌های ارتقای اقتصادی خانوارها دارد. این مطالعه الگوهای تحرّک درآمدی درون‌نسلی خانوارهای شهری و روستایی ایران طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ را با استفاده از ماتریس‌های انتقال دهک‌های درآمدی، شاخص شوروکس و مدل‌های رگرسیون پانلی بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد بیشترین جابه‌جایی درآمدی در دهک‌های میانی رخ می‌دهد، در حالی که دهک‌های ابتدایی و انتهایی از ثبات نسبی بیشتری برخوردارند؛ به‌گونه‌ای که خانوارهای کم‌درآمد و پردرآمد در مقایسه با دهک‌های میانی، احتمال بیشتری برای باقی ماندن در موقعیت درآمدی پیشین خود دارند. مقایسه مناطق شهری و روستایی حاکی از شباهت الگوی کلی تحرّک همراه با تفاوت در شدت و عوامل مؤثر است؛ به‌طوری‌که دهک‌های پایین شهری نسبت به دهک‌های پایین روستایی تحرّک کمتری داشته و خانوارهای روستایی حساسیت بیشتری نسبت به ویژگی‌های جمعیتی و شرایط اقتصادی نشان می‌دهند. نتایج مدل‌های رگرسیون پانلی نقش معنادار سن سرپرست، اندازه خانوار، مالکیت دارایی‌ها، دسترسی به اینترنت، الگوی مخارج و متغیرهای کلان اقتصادی را در تعیین جایگاه درآمدی و تحرّک دهکی تأیید می‌کند. تورم، به‌ویژه در مناطق شهری، یکی از مهم‌ترین موانع ارتقای درآمدی خانوارها محسوب می‌شود. این یافته‌ها بر ضرورت اتخاذ سیاست‌های هدفمند منطقه‌ای تأکید دارند که از طریق کنترل تورم، تقویت درآمد واقعی خانوارها، بهبود دسترسی به دارایی‌ها و توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی، زمینه افزایش فرصت‌های تحرّک درآمدی را فراهم سازند. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_108510_b99d782d4f5f85da4cb24786ef0a306c.pdf