انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 57 2 2026 06 22 Capacity assessment of Iran's onion and shallot export market سنجش ظرفیت‌های بازار صادرات پیاز و موسیر ایران 259 278 108077 10.22059/ijaedr.2026.411610.669427 FA حسین نوروزی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0002-6638-2078 مهسا پورحسین گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج. ایران 0009-0000-1612-6546 Journal Article 2026 02 22 Given the various export limitations facing the Iranian economy, it is essential to assess the export potential of agricultural products such as onions and shallots. This research employs the stochastic frontier gravity model and the fractional probit panel model to analyze the factors affecting the export performance and efficiency of Iranian onions and shallots (tariff code 070310) to 39 selected countries from 2004 to 2023. The results indicate that GDP per capita in importing countries, the ratio of export prices to domestic prices, the real exchange rate, shared borders, and trade agreements have a significant positive impact on exports of Iranian onions and shallots. Conversely, trade liberalization, Iran's GDP per capita, and the export costs faced by importing countries negatively affect these exports. The average efficiency of Iranian onion and shallot exports is estimated at 0.79, suggesting an export shortfall of approximately 21%. The markets in Iraq and the UAE present the greatest potential for export growth, with estimated gaps of $6.9 million and $2.04 million, respectively. Furthermore, the findings from the Fractional Probit Panel Model revealed that capital productivity, investments in research and development, rail infrastructure, and the globalization index positively influence export efficiency, whereas geographical distance negatively affects export efficiency. Therefore, it is recommended to concentrate on three areas for policy development: lowering export costs, targeting markets with high capacity, and investing in productivity and technology. در اقتصاد ایران که با محدودیت‌های صادراتی زیادی مواجه است، شناسایی ظرفیت‌های صادراتی محصولات کشاورزی مانند پیاز و موسیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با به‌کارگیری الگوی جاذبه مرزی تصادفی و الگوی پانل پروبیت کسری به بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر صادرات و کارایی صادراتی پیاز و موسیر ایران با کد تعرفه ۰۷۰۳۱۰ به 39 کشور هدف در دوره 2023-2004 می‌پردازد. نتایج بیانگر آن است که متغیرهای تولیدناخالص داخلی سرانه کشورهای هدف، نسبت قیمت صادراتی به قیمت داخلی، نرخ ارز حقیقی، مرز مشترک و موافقتنامه‌های تجاری اثر مثبت و معنی‌دار بر صادرات پیاز و موسیر ایران دارند، در حالی‌که متغیرهای آزادسازی تجاری، تولید ناخالص داخلی سرانه ایران، هزینه صادرات به کشور هدف اثر منفی بر صادرات پیاز و موسیر دارند. میانگین کارایی صادراتی پیاز و موسیر ایران تقریبا 79/0 برآورد شده که نشان‌دهنده وجود شکاف صادراتی حدود 21 درصدی است. بازارهای عراق و امارات به‌ترتیب با شکاف صادراتی 9/6 و 04/2 میلیون دلاری، بیشترین ظرفیت را برای توسعه صادرات دارا می‌باشند. نتایج الگوی پانل پروبیت کسری نشان داد متغیرهای بهره‌وری سرمایه، مخارج تحقیق و توسعه، زیرساخت‌های ریلی و شاخص جهانی شدن اثر مثبت و فاصله جغرافیایی اثر منفی بر کارایی صادراتی داشته‌اند. از این‌رو، سیاست‌گذاری در سه محور کاهش هزینه‌های صادراتی، تمرکز بر بازارهای با ظرفیت بالا و سرمایه‌گذاری در بهره‌وری و فناوری پیشنهاد می‌شود. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_108077_51f5428766e348afe97651166cd8d551.pdf