انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 57 1 2026 03 21 Economic Analysis of Cropping Date Adjustment Strategy for Climate Change Adaptation in Agriculture تحلیل اقتصادی راهبرد تغییر تاریخ کشت به‌منظور سازگاری با چالش‌های تغییر اقلیم در کشاورزی 167 192 103651 10.22059/ijaedr.2025.392275.669367 FA وحید کلانتر گروه اقتصاد کشاورزی، اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید حبیب اله موسوی گروه اقتصاد کشاورزی، اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. حامد نجفی علمدارلو گروه اقتصاد کشاورزی، اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید فرهاد صابرعلی گروه زراعت دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 03 17 Climate change, as one of the major challenges of the present century, has imposed adverse impacts on the agricultural sector, particularly in arid and semi-arid regions. This study aimed to evaluate the effectiveness of altering planting dates as an adaptation strategy to climate change, through analyzing future climate change patterns in the Hamadan–Bahar plain. Initially, climate changes were projected for the future period (2026–2050). Subsequently, crop yields under future climate conditions were simulated using the AquaCrop model for both baseline and proposed planting dates. Finally, the economic dimension of the issue was assessed using a Positive Mathematical Programming model. The results of this study indicated that adjusting planting dates can play an effective role in adapting to future climatic conditions. According to the projections, the future climate will be characterized by decreased precipitation and increased temperatures, which would lead to reduced yields of water-intensive crops. However, modifying the planting calendar, by better synchronizing crop growth stages with optimal climatic periods, can improve growth conditions and consequently enhance crop yields. The economic analysis showed that changing planting dates can increase agricultural profitability and compensate for a portion of the economic losses caused by climate change. These findings highlight the significance of altering planting dates as an effective adaptation strategy in the agricultural sector, and can serve as a useful guide for policymakers and farmers to mitigate the negative impacts of climate change and promote the sustainability of agricultural production. تغییرات اقلیمی به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی قرن حاضر، آثار نامطلوبی بر بخش کشاورزی به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک برجای گذاشته است. در این مطالعه، باهدف ارزیابی کارایی تغییر تاریخ کشت به‌عنوان روشی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی، الگوهای تغییرات آب‌وهوایی آینده دشت همدان-بهار مورد تحلیل قرار گرفت. ابتدا تغییرات اقلیم برای دوره آتی (2026-2050) پیش‌نگری شد. در گام بعد، عملکرد محصولات تحت شرایط اقلیمی آینده و در دو وضعیت تاریخ کشت پایه و پیشنهادی با استفاده از مدل AquaCrop شبیه‌سازی شد. در نهایت، بُعد اقتصادی موضوع با بهره‌گیری از مدل برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که راهبرد تغییر تاریخ کشت می‌تواند نقش موثری در سازگاری با شرایط اقلیمی آینده ایفا کند. بر اساس پیش‌نگری‌ها، اقلیم آینده با کاهش بارندگی و افزایش دما همراه خواهد بود که این شرایط منجر به افت عملکرد محصولات زراعی آب‌بر می‌شود. بااین‌حال، اعمال تغییر در زمان کاشت، از طریق هم‌زمان‌سازی بهتر مراحل رشد گیاه با دوره‌های بهینه اقلیمی، موجب بهبود شرایط رشدی و در نتیجه افزایش عملکرد برای این محصولات را به همراه داشته است. تحلیل اقتصادی حاکی از آن است که تغییر تاریخ کشت می‌تواند سودآوری بخش کشاورزی را افزایش دهد و بخشی از خسارات اقتصادی ناشی از تغییرات اقلیمی را جبران نماید. این یافته‌ها اهمیت تغییر تاریخ کشت به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در بخش کشاورزی را برجسته می‌سازد و می‌تواند راهنمای مفیدی برای سیاست‌گذاران و کشاورزان در راستای کاهش آثار منفی تغییرات اقلیمی و افزایش پایداری تولیدات کشاورزی باشد. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_103651_e9d46012c3b8c590269fb1b0e78cca9e.pdf