انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران 2008-4838 56 3 2025 11 22 Effects of increasing salinity of groundwater resources on cropping patterns in the Urmia Plain اثرات افزایش شوری منابع آب زیرزمینی بر الگوی کشت در دشت ارومیه 143 160 102948 10.22059/ijaedr.2025.388555.669350 FA شبنم کراری قره باغ گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران حامد نجفی علمدارلو گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران صادق خلیلیان گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران مجید دلاور گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 01 25 The increase in groundwater salinity, as one of the factors of irrigation water quality, has a significant impact on decision-making for cultivation in sensitive areas. The Urmia Lake basin faces serious problems in the management and consumption of water resources. Given the importance of the issue, the present study aimed to investigate the effects of the increase in groundwater salinity on the cultivation pattern in the Urmia Plain using an agro-economic model. For this purpose, first, using an agronomic simulation model, the relationship between groundwater salinity and crop yield was investigated. The results show that wheat and sugar beet are more resistant to salinity increase scenarios, but significant changes are made in the yield of sunflower, corn and tomato crops. Considering these changes, in different groundwater salinity scenarios, the optimal cultivation pattern was evaluated using an economic model. The results show that the amount of change in the cultivation pattern of each region depends on two factors: salinity and economic profit, and with increasing groundwater salinity, farmers' gross margin decreases by 0.5 to 11 percent compared to the optimal state. Considering the increasing trend of groundwater salinity in the study area, it is suggested to adopt policies compatible with salinity. افزایش شوری آب زیرزمینی به عنوان یکی از عوامل کیفیت آب آبیاری، در تصمیم­گیری برای کشت در نواحی حساس تأثیر بسزایی دارد. حوضه آبریز دریاچه ارومیه، با مشکلات جدی در زمینه مدیریت و مصرف منابع آب مواجه است. با توجه به اهمیت موضوع،  مطالعه حاضر با هدف بررسی آثار افزایش شوری منابع آب زیرزمینی بر الگوی کشت در دشت ارومیه با استفاده از یک مدل زراعی-اقتصادی انجام شده است. برای این منظور ابتدا با استفاده از مدل شبیه­سازی زراعی، رابطه بین میزان شوری آب زیرزمینی و عملکرد محصولات مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که گندم و چغندرقند در منطقه مورد مطالعه نسبت به سناریوهای افزایش شوری مقاوم­تر هستند، اما تغییرات معنی­داری در عملکرد محصولات آفتابگردان، ذرت و گوجه­فرنگی ایجاد می­شود. با توجه به این تغییرات، در سناریوهای مختلف شوری آب زیرزمینی، الگوی کشت بهینه با استفاده از مدل اقتصادی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که میزان تغییرات در الگوی کشت هر منطقه به دو عامل میزان شوری و بازده اقتصادی آن وابسته است و با افزایش شوری آب زیرزمینی، بازده ناخالص کشاورزان به میزان 0.5 تا 11 درصد نسبت به حالت بهینه کاهش می­یابد. با توجه به روند رو به رشد شوری آب زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه، اتخاذ سیاست­های سازگار با شوری پیشنهاد شده است. https://ijaedr.ut.ac.ir/article_102948_abe723be8f5300708350fa3712dcbcd6.pdf